i18n/__init__.py

@@ -13,10 +13,19 @@ again every time the language changes. Transient dialogs (Settings, Skills,
 Flow, Permission...) are rebuilt from scratch each time they are opened, so
 they simply call ``tr()`` while constructing their widgets and need no
 registration.
+
+``setText(tr("k"))`` on its own is only correct for the instant it runs, and a
+screen with dozens of such one-shot calls is where "I picked English and half
+the screen is still Vietnamese" comes from. The :func:`bind_text` family
+attaches the key to the widget instead, so every future language change
+re-applies it — one line per widget, and nothing to remember in a separate
+``retranslate`` method. Bindings hold the widget WEAKLY, so they are safe for
+widgets that get rebuilt constantly (Kanban rows, calendar cells).
 """
 from __future__ import annotations
 
-from typing import Callable, Dict, List
+import weakref
+from typing import Any, Callable, Dict, Iterable, List, Tuple
 
 LANGUAGES: Dict[str, str] = {"en": "English", "ja": "日本語", "vi": "Tiếng Việt"}
 # Short codes shown in the compact top-bar switcher (Settings keeps the full names above).
@@ -25,6 +34,8 @@ DEFAULT_LANGUAGE = "vi"
 
 _current = DEFAULT_LANGUAGE
 _listeners: List[Callable[[], None]] = []
+#: (weak ref to the widget, how to re-apply its text) — see :func:`bind_text`.
+_bindings: List[Tuple["weakref.ref", Callable[[Any], None]]] = []
 
 # key -> {"en": ..., "ja": ..., "vi": ...}
 from . import login_dialog as _login_dialog
@@ -64,6 +75,7 @@ def set_language(lang: str) -> None:
     if lang == _current:
         return
     _current = lang
+    _apply_bindings()
     for fn in list(_listeners):
         try:
             fn()
@@ -98,6 +110,87 @@ def on_language_changed(fn: Callable[[], None]) -> None:
     """Register a callback that re-applies translations to a persistent widget.
 
     Called once immediately (to apply the current language) and again on every
-    future call to :func:`set_language`."""
+    future call to :func:`set_language`. For a single widget whose text is one
+    key, prefer :func:`bind_text` and friends — they need no callback of their
+    own and cannot keep a destroyed widget alive."""
     _listeners.append(fn)
     fn()
+
+
+# ---- per-widget bindings -------------------------------------------------
+
+def _bind(widget: Any, apply: Callable[[Any], None]) -> Any:
+    """Attach a text re-application to one widget, run it now, return the widget.
+
+    ``apply`` takes the widget as its argument rather than closing over it: a
+    closure would keep the widget alive for the life of the process, which is
+    exactly what the weak reference here exists to avoid.
+
+    The widget comes back out so a call site can bind IN PLACE of the one-shot
+    call it replaces — ``bind_text(QLabel(), k)`` where ``QLabel(tr(k))`` was —
+    without spending a line, which several screens here cannot afford (Gate S).
+    """
+    _bindings.append((weakref.ref(widget), apply))
+    apply(widget)
+    return widget
+
+
+def _apply_bindings() -> None:
+    """Re-apply every live binding; drop the ones whose widget is gone.
+
+    Both halves of "gone" are handled: the Python wrapper collected (the weak
+    ref answers None) and the C++ object deleted underneath a live wrapper
+    (``RuntimeError``). Neither may stop the remaining widgets from updating.
+    """
+    alive: List[Tuple["weakref.ref", Callable[[Any], None]]] = []
+    for ref, apply in _bindings:
+        widget = ref()
+        if widget is None:
+            continue
+        try:
+            apply(widget)
+        except RuntimeError:
+            continue
+        alive.append((ref, apply))
+    _bindings[:] = alive
+
+
+def bind_text(widget: Any, key: str, **kwargs) -> Any:
+    """Keep ``widget``'s label on ``key`` through every language change."""
+    return _bind(widget, lambda w: w.setText(tr(key, **kwargs)))
+
+
+def bind_tip(widget: Any, key: str, **kwargs) -> Any:
+    """Keep ``widget``'s tooltip on ``key`` through every language change."""
+    return _bind(widget, lambda w: w.setToolTip(tr(key, **kwargs)))
+
+
+def bind_placeholder(widget: Any, key: str, **kwargs) -> Any:
+    """Keep an input's placeholder on ``key`` through every language change."""
+    return _bind(widget, lambda w: w.setPlaceholderText(tr(key, **kwargs)))
+
+
+def bind_items(widget: Any, keys: Iterable[str]) -> Any:
+    """Keep a combo's item LABELS on ``keys``, by position.
+
+    ``setItemText`` on purpose: clearing and re-adding the items would drop the
+    per-item data every caller persists (routing mode, task type) and reset the
+    current selection as a side effect of a translation.
+    """
+    keys = list(keys)
+
+    def _apply(w: Any) -> None:
+        """Re-label each item that still exists, leaving its data alone."""
+        for i, key in enumerate(keys[:w.count()]):
+            w.setItemText(i, tr(key))
+
+    return _bind(widget, _apply)
+
+
+def bind_dynamic(widget: Any, apply: Callable[[], None]) -> Any:
+    """Bind text that is not one plain key — a count, a name, a joined list.
+
+    ``apply`` takes no argument and re-reads whatever it needs itself; the
+    widget is still what decides how long the binding lives.
+    """
+    return _bind(widget, lambda _w: apply())

i18n/agents_admin_tab.py

@@ -158,7 +158,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "vi": "Không tìm thấy agent '{name}'."},
 
     # ---- agents_admin_tab.py — Admin-only agent catalog -------------------
-    "agents_admin.page_title": {"en": "Agents Admin", "ja": "Agents Admin", "vi": "Agents Admin"},
+    "agents_admin.page_title": {"en": "Agents Admin", "ja": "エージェント管理", "vi": "Agents Admin"},
     "agents_admin.edit_row_tooltip": {"en": "Edit", "ja": "編集", "vi": "Sửa"},
     "agents_admin.delete_row_tooltip": {"en": "Delete", "ja": "削除", "vi": "Xóa"},
     "agents_admin.hint": {
@@ -179,7 +179,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "en": "Extra instructions this agent always follows (optional)…",
         "ja": "このエージェントが常に従う追加指示（任意）…",
         "vi": "Chỉ dẫn bổ sung agent này luôn tuân theo (tùy chọn)…"},
-    "agents_admin.f_provider": {"en": "Provider", "ja": "プロバイダー", "vi": "Provider"},
+    "agents_admin.f_provider": {"en": "Provider", "ja": "プロバイダー", "vi": "Nhà cung cấp"},
     "agents_admin.provider_default": {
         "en": "(machine's active provider)", "ja": "（各マシンの現在のプロバイダー）",
         "vi": "(provider hiện tại của máy)"},

i18n/composer.py

@@ -168,8 +168,8 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
     "composer.manage_skills": {"en": "Manage skills…", "ja": "スキルを管理…", "vi": "Quản lý skill…"},
 
     # ---- schedule_task_tab.py / task_editor_dialog.py -------------------
-    "schedtask.title": {"en": "Schedule Task", "ja": "Schedule Task", "vi": "Schedule Task"},
-    "schedtask.view.kanban": {"en": "Kanban", "ja": "Kanban", "vi": "Kanban"},
+    "schedtask.title": {"en": "Schedule Task", "ja": "タスクスケジュール", "vi": "Schedule Task"},
+    "schedtask.view.kanban": {"en": "Kanban", "ja": "カンバン", "vi": "Kanban"},
     "schedtask.view.calendar": {"en": "Calendar", "ja": "カレンダー", "vi": "Lịch"},
     "schedtask.no_title": {"en": "(untitled)", "ja": "（無題）", "vi": "(chưa có tên)"},
     "schedtask.cal_today": {"en": "Today", "ja": "今日", "vi": "Hôm nay"},
@@ -195,23 +195,23 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "en": "Describe what you want in natural language — AI proposes tasks/schedule/chain, you confirm before anything is created.",
         "ja": "自然文で説明すると、AIがタスク・スケジュール・チェーンを提案します。確認後に作成されます。",
         "vi": "Mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên — AI đề xuất task/lịch/chuỗi, bạn xác nhận rồi mới tạo."},
-    "schedtask.no_tasks": {"en": "No tasks", "ja": "タスクなし", "vi": "No tasks"},
+    "schedtask.no_tasks": {"en": "No tasks", "ja": "タスクなし", "vi": "Chưa có task"},
     "schedtask.no_schedule": {"en": "No schedule", "ja": "スケジュールなし", "vi": "Chưa đặt lịch"},
     "schedtask.last_success": {"en": "Last: Success", "ja": "前回: 成功", "vi": "Lần cuối: Thành công"},
     "schedtask.last_failed": {"en": "Last: Failed", "ja": "前回: 失敗", "vi": "Lần cuối: Lỗi"},
     "schedtask.last_never": {"en": "Last: not run", "ja": "前回: 未実行", "vi": "Lần cuối: chưa chạy"},
-    "schedtask.status.backlog": {"en": "Backlog", "ja": "Backlog", "vi": "Backlog"},
-    "schedtask.status.scheduled": {"en": "Scheduled", "ja": "Scheduled", "vi": "Scheduled"},
-    "schedtask.status.running": {"en": "Running", "ja": "Running", "vi": "Running"},
-    "schedtask.status.waiting_input": {"en": "Waiting Input", "ja": "Waiting Input", "vi": "Waiting Input"},
-    "schedtask.status.done": {"en": "Done", "ja": "Done", "vi": "Done"},
-    "schedtask.status.failed": {"en": "Failed", "ja": "Failed", "vi": "Failed"},
-    "schedtask.status.paused": {"en": "Paused", "ja": "Paused", "vi": "Paused"},
+    "schedtask.status.backlog": {"en": "Backlog", "ja": "バックログ", "vi": "Chờ xử lý"},
+    "schedtask.status.scheduled": {"en": "Scheduled", "ja": "予約済み", "vi": "Đã lên lịch"},
+    "schedtask.status.running": {"en": "Running", "ja": "実行中", "vi": "Đang chạy"},
+    "schedtask.status.waiting_input": {"en": "Waiting Input", "ja": "入力待ち", "vi": "Chờ nhập"},
+    "schedtask.status.done": {"en": "Done", "ja": "完了", "vi": "Hoàn thành"},
+    "schedtask.status.failed": {"en": "Failed", "ja": "失敗", "vi": "Thất bại"},
+    "schedtask.status.paused": {"en": "Paused", "ja": "一時停止", "vi": "Tạm dừng"},
     "schedtask.type.cowork": {"en": "Cowork", "ja": "Cowork", "vi": "Cowork"},
     "schedtask.type.co4e_code": {"en": "Code", "ja": "Code", "vi": "Code"},
-    "schedtask.type.flow": {"en": "Flow", "ja": "Flow", "vi": "Flow"},
-    "schedtask.type.script": {"en": "Script", "ja": "Script", "vi": "Script"},
-    "schedtask.type.manual": {"en": "Manual", "ja": "Manual", "vi": "Manual"},
+    "schedtask.type.flow": {"en": "Flow", "ja": "フロー", "vi": "Flow"},
+    "schedtask.type.script": {"en": "Script", "ja": "スクリプト", "vi": "Script"},
+    "schedtask.type.manual": {"en": "Manual", "ja": "手動", "vi": "Thủ công"},
     "schedtask.priority.low": {"en": "Low", "ja": "低", "vi": "Thấp"},
     "schedtask.priority.medium": {"en": "Medium", "ja": "中", "vi": "Trung bình"},
     "schedtask.priority.high": {"en": "High", "ja": "高", "vi": "Cao"},
@@ -229,7 +229,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "vi": "Double-click một dòng để mở thư mục artifact của lần chạy đó."},
     "schedtask.hist_col_time": {"en": "Finished at", "ja": "完了時刻", "vi": "Hoàn thành lúc"},
     "schedtask.hist_col_status": {"en": "Status", "ja": "状態", "vi": "Trạng thái"},
-    "schedtask.hist_col_run": {"en": "Run ID", "ja": "実行ID", "vi": "Run ID"},
+    "schedtask.hist_col_run": {"en": "Run ID", "ja": "実行ID", "vi": "Mã lần chạy"},
     "schedtask.hist_col_error": {"en": "Error", "ja": "エラー", "vi": "Lỗi"},
     "schedtask.menu_create_next": {
         "en": "Create next task from output", "ja": "出力から次タスクを作成",
@@ -261,7 +261,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
     "schedtask.no_workspace": {"en": "— No workspace —", "ja": "— ワークスペースなし —", "vi": "— Không có workspace —"},
     "schedtask.f_agent": {"en": "Agent", "ja": "エージェント", "vi": "Agent"},
     "schedtask.no_agent": {"en": "— No agent preset —", "ja": "— エージェントなし —", "vi": "— Không dùng agent —"},
-    "schedtask.f_provider": {"en": "Provider", "ja": "プロバイダー", "vi": "Provider"},
+    "schedtask.f_provider": {"en": "Provider", "ja": "プロバイダー", "vi": "Nhà cung cấp"},
     "schedtask.provider_default": {
         "en": "— Default (Settings) —", "ja": "— 既定（設定）—", "vi": "— Mặc định (Settings) —"},
     "schedtask.f_model": {"en": "Model", "ja": "モデル", "vi": "Model"},
@@ -317,7 +317,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
     "schedtask.repeat.daily": {"en": "Daily", "ja": "毎日", "vi": "Hằng ngày"},
     "schedtask.repeat.weekly": {"en": "Weekly", "ja": "毎週", "vi": "Hằng tuần"},
     "schedtask.repeat.monthly": {"en": "Monthly", "ja": "毎月", "vi": "Hằng tháng"},
-    "schedtask.repeat.cron": {"en": "Cron expression", "ja": "Cron式", "vi": "Cron expression"},
+    "schedtask.repeat.cron": {"en": "Cron expression", "ja": "Cron式", "vi": "Biểu thức cron"},
     "schedtask.f_task_mode": {"en": "Task type", "ja": "タスク種別", "vi": "Loại task"},
     # Run kind: an AI agent vs a saved Co4E flow + multi-format import
     "schedtask.f_run_kind": {"en": "Run", "ja": "実行対象", "vi": "Chạy"},

i18n/cowork_tab.py

@@ -93,7 +93,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "en": "Enable the predefined Req→Demo flow feature (off by default).",
         "ja": "定義済みの Req→Demo フロー機能を有効化（初期値はオフ）。",
         "vi": "Bật tính năng Flow Req→Demo dựng sẵn (mặc định tắt)."},
-    "code.flow_btn": {"en": "Flow Management", "ja": "Flow Management", "vi": "Flow Management"},
+    "code.flow_btn": {"en": "Flow Management", "ja": "フロー管理", "vi": "Flow Management"},
     "code.flow_btn_tooltip": {
         "en": "Build and run a multi-stage flow from requirement to demo.",
         "ja": "要件からデモまでの多段フローを作成・実行します。",
@@ -152,7 +152,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
     # because until the index existed nothing had to refer to it.
     "settings.group.general": {"en": "General", "ja": "一般", "vi": "Chung"},
     "settings.group.provider": {"en": "AI Provider", "ja": "AI プロバイダー", "vi": "Nhà cung cấp AI"},
-    "settings.group.parameter": {"en": "Parameter", "ja": "Parameter", "vi": "Parameter"},
+    "settings.group.parameter": {"en": "Parameter", "ja": "パラメータ", "vi": "Tham số"},
     "settings.group.about": {"en": "About", "ja": "このアプリについて", "vi": "Giới thiệu"},
     "settings.param_section_pricing": {
         "en": "Model pricing", "ja": "モデル価格", "vi": "Bảng giá model"},

i18n/hint.py

@@ -45,8 +45,8 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
     "schedtask.step_prompt_ph": {"en": "Prompt / command", "ja": "プロンプト/コマンド", "vi": "Prompt / lệnh"},
     "schedtask.stepexec.cowork": {"en": "Cowork", "ja": "Cowork", "vi": "Cowork"},
     "schedtask.stepexec.co4e": {"en": "Code", "ja": "Code", "vi": "Code"},
-    "schedtask.stepexec.script": {"en": "Script", "ja": "Script", "vi": "Script"},
-    "schedtask.stepexec.manual": {"en": "Manual", "ja": "Manual", "vi": "Manual"},
+    "schedtask.stepexec.script": {"en": "Script", "ja": "スクリプト", "vi": "Script"},
+    "schedtask.stepexec.manual": {"en": "Manual", "ja": "手動", "vi": "Thủ công"},
     "schedtask.del_step_tooltip": {"en": "Delete the selected step", "ja": "選択したステップを削除",
                                     "vi": "Xóa bước đang chọn"},
     "schedtask.guide_tooltip": {
@@ -168,7 +168,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "en": "Safety: the scheduler will NEVER auto-run this — it parks in Waiting Input until you right-click → Run now.",
         "ja": "安全: 自動実行されず、Run nowまで待機します。",
         "vi": "An toàn: scheduler KHÔNG BAO GIỜ tự chạy task này — nó nằm ở Waiting Input tới khi bạn chuột phải → Chạy ngay."},
-    "schedtask.g_input": {"en": "Input", "ja": "入力", "vi": "Input"},
+    "schedtask.g_input": {"en": "Input", "ja": "入力", "vi": "Đầu vào"},
     "schedtask.f_input_mode": {"en": "Input mode", "ja": "入力モード", "vi": "Chế độ input"},
     "schedtask.inmode.empty": {"en": "Empty (default)", "ja": "空（既定）", "vi": "Trống (mặc định)"},
     "schedtask.inmode.manual": {"en": "Manual text", "ja": "手入力テキスト", "vi": "Văn bản nhập tay"},
@@ -199,7 +199,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "ja": "各URLを取得し（ベストエフォート）、テキストをコンテキストとして渡します。",
         "vi": "Mỗi link được tải nội dung (khi có thể) và đưa vào ngữ cảnh cho agent."},
     "schedtask.f_prev_task": {"en": "Previous task", "ja": "前タスク", "vi": "Task trước"},
-    "schedtask.g_output": {"en": "Output", "ja": "出力", "vi": "Output"},
+    "schedtask.g_output": {"en": "Output", "ja": "出力", "vi": "Đầu ra"},
     "schedtask.f_output_mode": {"en": "Output mode", "ja": "出力モード", "vi": "Chế độ output"},
     "schedtask.g_dependency": {"en": "Dependency / Next task", "ja": "依存 / 次タスク", "vi": "Phụ thuộc / Task tiếp theo"},
     "schedtask.f_next_task": {"en": "Next task", "ja": "次タスク", "vi": "Task tiếp theo"},
@@ -244,8 +244,8 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "ja": "プレビュー（確認するまで作成されません）:",
         "vi": "Xem trước (chưa tạo gì cho tới khi bạn xác nhận):"},
     "schedtask.ai_confirm": {"en": "Create tasks", "ja": "タスクを作成", "vi": "Tạo các task"},
-    "schedtask.tab_ai": {"en": "AI gen task", "ja": "AIタスク生成", "vi": "AI gen task"},
-    "schedtask.tab_import": {"en": "Import", "ja": "インポート", "vi": "Import"},
+    "schedtask.tab_ai": {"en": "AI gen task", "ja": "AIタスク生成", "vi": "Tạo task bằng AI"},
+    "schedtask.tab_import": {"en": "Import", "ja": "インポート", "vi": "Nhập"},
     "schedtask.export_template_btn": {
         "en": "Create Excel template…", "ja": "Excelテンプレートを作成…",
         "vi": "Tạo template Excel…"},

i18n/login_dialog.py

@@ -149,8 +149,14 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
     "app.provider": {"en": "Provider:", "ja": "プロバイダー:", "vi": "Nhà cung cấp:"},
     "app.language": {"en": "Language:", "ja": "言語:", "vi": "Ngôn ngữ:"},
     "app.settings": {"en": "Settings", "ja": "設定", "vi": "Cài đặt"},
-    "app.tab.dashboard": {"en": "Dashboard", "ja": "Dashboard", "vi": "Dashboard"},
-    "app.tab.schedule": {"en": "Schedule Task", "ja": "Schedule Task", "vi": "Schedule Task"},
+    # Shown on the cover while a language switch blocks the GUI thread. It is
+    # deliberately read BEFORE the switch, so it appears in the language the
+    # user is leaving — the only one they can still read at that moment.
+    "app.lang.switching": {
+        "en": "Switching language…", "ja": "言語を切り替えています…",
+        "vi": "Đang đổi ngôn ngữ…"},
+    "app.tab.dashboard": {"en": "Dashboard", "ja": "ダッシュボード", "vi": "Dashboard"},
+    "app.tab.schedule": {"en": "Schedule Task", "ja": "タスクスケジュール", "vi": "Schedule Task"},
     "app.tab.cowork": {"en": "Cowork", "ja": "Cowork", "vi": "Cowork"},
     "app.tab.code": {"en": "Code", "ja": "Code", "vi": "Code"},
     "app.tab.structure": {"en": "GraphRAG", "ja": "GraphRAG", "vi": "GraphRAG"},
@@ -158,7 +164,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
     "app.tab.monitoring": {"en": "Monitoring", "ja": "モニタリング", "vi": "Giám sát"},
     "app.nav.collapse_tooltip": {"en": "Collapse menu to icons only", "ja": "メニューをアイコンのみに折りたたむ", "vi": "Thu gọn menu về icon"},
     "app.nav.expand_tooltip": {"en": "Expand menu", "ja": "メニューを展開", "vi": "Mở rộng menu"},
-    "app.nav.menu_label": {"en": "MENU", "ja": "MENU", "vi": "MENU"},
+    "app.nav.menu_label": {"en": "MENU", "ja": "メニュー", "vi": "MENU"},
     # Shown on the rail rows the project gate disables (Cowork, GraphRAG) —
     # they stay listed and greyed instead of disappearing from the menu.
     "app.nav.needs_project": {

i18n/skills_dialog.py

@@ -123,7 +123,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
         "vi": "Không phân tích được template này. Kiểm tra file .pptx/.xlsx hợp lệ và provider AI trong Settings hoạt động tốt, hoặc tự thêm skill thủ công."},
 
     # ---- flow_dialog.py -----------------------------------------------
-    "flow.title": {"en": "Flow Management", "ja": "Flow Management", "vi": "Flow Management"},
+    "flow.title": {"en": "Flow Management", "ja": "フロー管理", "vi": "Flow Management"},
     "flow.tab_flow": {"en": "Flow", "ja": "フロー", "vi": "Flow"},
     "flow.tab_agents": {"en": "Agents", "ja": "エージェント", "vi": "Agents"},
     "flow.tab_skills": {"en": "Skills", "ja": "スキル", "vi": "Skills"},
@@ -140,7 +140,7 @@ STRINGS: Dict[str, Dict[str, str]] = {
     "flow.task_prompt": {"en": "Task (prompt)", "ja": "タスク（プロンプト）", "vi": "Nhiệm vụ (prompt)"},
     "flow.skill": {"en": "Skill", "ja": "スキル", "vi": "Skill"},
     "flow.agent": {"en": "AI provider", "ja": "AI プロバイダー", "vi": "AI provider"},
-    "flow.model_label": {"en": "Agent:", "ja": "Agent:", "vi": "Agent:"},
+    "flow.model_label": {"en": "Agent:", "ja": "エージェント:", "vi": "Agent:"},
     "flow.default_model": {"en": "(provider default)", "ja": "（プロバイダー既定）", "vi": "(mặc định của provider)"},
     "flow.gen_task_from_hint": {"en": "Generate task from hint", "ja": "ヒントからタスクを生成", "vi": "Tạo task từ gợi ý"},
     "flow.gen_task_tooltip": {

presentation/co4e/agent_list_panel.py

@@ -35,7 +35,7 @@ from __future__ import annotations
 from PySide6.QtCore import Qt
 from PySide6.QtWidgets import QHBoxLayout, QPushButton, QVBoxLayout, QWidget
 
-from ...i18n import tr
+from ...i18n import bind_text, bind_tip
 from ...ui.icons import icon
 from .palette_list import _PaletteList
 
@@ -55,9 +55,11 @@ class AgentListPanel(QWidget):
     def __init__(self, parent: QWidget | None = None) -> None:
         """Danh sách agent ở cột trái Co4E Studio, kèm nút tạo mới."""
         super().__init__(parent)
-        self.new_btn = QPushButton(tr("co4e.new"))
+        # Bound, not set once: this panel has no retranslate hook of its own, and
+        # Co4ETab (which owns the language callback) cannot reach these tooltips.
+        self.new_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.new")
         self.new_btn.setIcon(icon("plus"))
-        self.new_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_new_agent"))
+        bind_tip(self.new_btn, "co4e.tt_new_agent")
         self.new_btn.setObjectName("co4eSectionAction")
         self.new_btn.setFlat(True)
         self.new_btn.setCursor(Qt.PointingHandCursor)
@@ -75,11 +77,11 @@ class AgentListPanel(QWidget):
         # Edit/delete act on the selected row, so they stay with the list.
         self.edit_btn = QPushButton()
         self.edit_btn.setIcon(icon("edit"))
-        self.edit_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_edit_agent"))
+        bind_tip(self.edit_btn, "co4e.tt_edit_agent")
         self.edit_btn.setFixedWidth(34)
         self.del_btn = QPushButton()
         self.del_btn.setIcon(icon("trash"))
-        self.del_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_del_agent"))
+        bind_tip(self.del_btn, "co4e.tt_del_agent")
         self.del_btn.setFixedWidth(34)
         # KHONG noi .clicked o day: cung ly do nhu new_btn o tren.
         btns.addWidget(self.edit_btn)

presentation/co4e/co4e_chat.py

@@ -13,7 +13,7 @@ from PySide6.QtWidgets import QSplitter, QWidget
 from ...core import co4e, skills as skills_mod
 from ...core.co4e_builtins import BUILTIN_AGENTS
 from ...core.worker import AgentWorker
-from ...i18n import tr
+from ...i18n import bind_dynamic, tr
 from ...ui.chat_view import ChatView
 from ...ui.icons import icon
 from ...presentation.co4e.co4e_chat_view import ChatPanel
@@ -55,6 +55,12 @@ class Co4EChatMixin:
         self._co4e_routed_provider = None   # routing provider override for the next turn
         self._vsplit_sizes = [540, 220]         # sizes to restore when expanded
         self._msgs_collapsed = True
+        # The tooltip names the action the button would perform, so it depends on
+        # which way the box is folded — and the fold state lives here, not in the
+        # panel. Bound so a language change re-reads it instead of freezing the
+        # wording set when the tab was built.
+        bind_dynamic(self.chat_toggle_btn, lambda: self.chat_toggle_btn.setToolTip(
+            tr("co4e.tt_expand_msgs" if self._msgs_collapsed else "co4e.tt_collapse_msgs")))
         return panel
     def _toggle_messages(self) -> None:
         """Show/hide the WHOLE chat box (message list + composer) below the

presentation/co4e/co4e_chat_view.py

@@ -48,7 +48,7 @@ from PySide6.QtWidgets import (
 
 from ...core import co4e, skills as skills_mod
 from ...core.co4e_builtins import BUILTIN_AGENTS
-from ...i18n import tr
+from ...i18n import bind_placeholder, bind_text, tr
 from ...theme import current_palette
 from ...ui.icons import icon
 from ...ui.routing_toggle import RoutingToggle
@@ -223,7 +223,8 @@ class ChatPanel(QWidget):
         self.header = QWidget(); self.header.setObjectName("msgHeader")
         mh = QHBoxLayout(self.header); mh.setContentsMargins(6, 3, 6, 3); mh.setSpacing(6)
         self.msgs_icon = QLabel(); self.msgs_icon.setPixmap(icon("message").pixmap(14, 14))
-        self.msgs_title = QLabel(tr("co4e.messages")); self.msgs_title.setObjectName("hint")
+        self.msgs_title = bind_text(QLabel(), "co4e.messages")
+        self.msgs_title.setObjectName("hint")
         self.chat_toggle_btn = QPushButton()
         self.chat_toggle_btn.setObjectName("msgToggle")
         self.chat_toggle_btn.setFlat(True)
@@ -253,10 +254,11 @@ class ChatPanel(QWidget):
         crow.addWidget(self.usage_total_lbl)
         _inp = QWidget(); row = QHBoxLayout(_inp); row.setContentsMargins(0, 0, 0, 0)
         self.chat_input = _ChatInput()
-        self.chat_input.setPlaceholderText(tr("co4e.chat_placeholder"))
+        bind_placeholder(self.chat_input, "co4e.chat_placeholder")
         # KHONG noi .submit o day: cung ly do nhu chat_toggle_btn o tren
         # (ben goi noi toi _chat_send cua chinh no).
-        self.chat_send_btn = QPushButton(tr("co4e.send")); self.chat_send_btn.setIcon(icon("send"))
+        self.chat_send_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.send")
+        self.chat_send_btn.setIcon(icon("send"))
         # KHONG noi .clicked o day: cung ly do nhu tren.
         row.addWidget(self.chat_input, 1)
         # Off/Auto/Manual routing toggle for Co4E (surface key "co4e").

presentation/co4e/co4e_layout.py

@@ -14,7 +14,7 @@ from typing import List
 from PySide6.QtCore import QSize, Qt
 from PySide6.QtWidgets import QComboBox, QFrame, QHBoxLayout, QLabel, QLineEdit, QPushButton, QScrollArea, QSizePolicy, QSpacerItem, QSplitter, QTabBar, QTabWidget, QVBoxLayout, QWidget
 from ...core import co4e
-from ...i18n import tr
+from ...i18n import bind_text, tr
 from ...theme import current_palette
 from ...ui.co4e_canvas import Co4ECanvas
 from ...ui.icons import icon
@@ -141,7 +141,9 @@ class Co4ELayoutMixin:
         self.runs_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_runs_tab"))
         self.runs_btn.toggled.connect(self._show_runs)
 
-        bar.addWidget(QLabel(tr("co4e.flow_name")))
+        # Bound: nothing else holds this label, so a one-shot tr() here would
+        # leave "Flow" stuck in the language the toolbar was built in.
+        bar.addWidget(bind_text(QLabel(), "co4e.flow_name"))
         bar.addWidget(self.name_edit, 1)
         bar.addWidget(self.add_step_btn)
         bar.addWidget(self.save_btn)

presentation/co4e/co4e_run_control_widget.py

@@ -39,7 +39,7 @@ from PySide6.QtWidgets import (
     QWidget,
 )
 
-from ...i18n import tr
+from ...i18n import bind_text, bind_tip
 from ...ui.icons import icon
 
 
@@ -66,13 +66,15 @@ class RunsPagePanel(QWidget):
         hdr = QHBoxLayout()
         # The Runs page covers the flow toolbar, so it carries its own way back —
         # otherwise the toggle that opened it is off screen.
-        self.back_btn = QPushButton(tr("co4e.back_to_flow"))
+        # Bound, not set once: this panel has no retranslate hook of its own, and
+        # Co4ETab (which owns the language callback) cannot reach these strings.
+        self.back_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.back_to_flow")
         self.back_btn.setIcon(icon("chevron-left"))
-        self.back_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_back_to_flow"))
+        bind_tip(self.back_btn, "co4e.tt_back_to_flow")
         # KHONG noi .clicked o day: ben goi (Co4ETab) tu quyet dinh slot nao
         # xu ly - panel chi dung widget, khong biet _show_runs la gi.
         hdr.addWidget(self.back_btn)
-        self.title_label = QLabel(tr("co4e.running_flows"))
+        self.title_label = bind_text(QLabel(), "co4e.running_flows")
         self.title_label.setObjectName("hint")
         hdr.addWidget(self.title_label)
         # Show + open the workspace folder where flow outputs land (below the tab,
@@ -85,21 +87,21 @@ class RunsPagePanel(QWidget):
         # ca hai deu thuoc Co4ETab (can ctx/manager de biet duong dan that).
         hdr.addWidget(self.ws_folder_btn)
         hdr.addStretch(1)
-        self.stop_btn = QPushButton(tr("co4e.stop"))
+        self.stop_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.stop")
         self.stop_btn.setIcon(icon("stop"))
         self.stop_btn.setObjectName("danger")
-        self.stop_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_stop_run"))
+        bind_tip(self.stop_btn, "co4e.tt_stop_run")
         # KHONG noi .clicked o day: cung ly do nhu back_btn o tren.
-        self.rename_btn = QPushButton(tr("co4e.rename_run"))
+        self.rename_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.rename_run")
         self.rename_btn.setIcon(icon("edit"))
-        self.rename_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_rename_run"))
+        bind_tip(self.rename_btn, "co4e.tt_rename_run")
         # KHONG noi .clicked o day: cung ly do nhu back_btn o tren.
-        self.del_btn = QPushButton(tr("co4e.delete_run"))
+        self.del_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.delete_run")
         self.del_btn.setIcon(icon("trash"))
-        self.del_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_delete_run"))
+        bind_tip(self.del_btn, "co4e.tt_delete_run")
         # KHONG noi .clicked o day: cung ly do nhu back_btn o tren.
-        self.clear_btn = QPushButton(tr("co4e.clear_done"))
-        self.clear_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_clear_runs"))
+        self.clear_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.clear_done")
+        bind_tip(self.clear_btn, "co4e.tt_clear_runs")
         # KHONG noi .clicked o day: cung ly do nhu back_btn o tren. (Ban goc
         # noi thang toi lambda: self.manager.clear_finished(), khong qua mot
         # method rieng - Co4ETab van giu dung quirk do khi noi lai signal nay.)
@@ -113,7 +115,7 @@ class RunsPagePanel(QWidget):
         self.table.verticalHeader().setVisible(False)
         self.table.setEditTriggers(QTableWidget.NoEditTriggers)
         self.table.setSelectionBehavior(QTableWidget.SelectRows)
-        self.table.setToolTip(tr("co4e.tt_runs_list"))
+        bind_tip(self.table, "co4e.tt_runs_list")
         # KHONG noi .itemDoubleClicked o day: cung ly do nhu back_btn o tren.
         # Right-click a run → Open / Delete (delete a single old run from history).
         self.table.setContextMenuPolicy(Qt.CustomContextMenu)

presentation/co4e/co4e_sidebar.py

@@ -11,14 +11,42 @@ from typing import List
 from PySide6.QtCore import QSize, Qt
 from PySide6.QtWidgets import QHBoxLayout, QListWidget, QListWidgetItem, QPushButton, QSplitter, QVBoxLayout, QWidget
 from ...core import co4e, skills as skills_mod
-from ...i18n import tr
+from ...i18n import bind_dynamic, bind_text, bind_tip, tr
 from ...ui.icons import icon
 from ...presentation.co4e.agent_list_panel import AgentListPanel
-from ...presentation.co4e.co4e_chat_view import _skill_names
 from ...presentation.co4e.palette_list import _PaletteList
 from ...presentation.co4e.skills_list_panel import SkillsListPanel
 
 
+def _skill_prefix_lookup(all_skills):
+    """Answer ``skills.skill_prefix_for`` from an ALREADY-LOADED skill list.
+
+    ``skill_prefix_for`` re-reads the whole skill folder on every call, so
+    asking it once per skill made a sidebar reload cost one full disk scan per
+    skill — measured at ~3.8s of frozen GUI thread on a 121-skill library, and
+    that reload runs on every language switch.
+
+    The scan order and the blank-instructions rule are copied from
+    ``skill_prefix_for`` deliberately: a namesake with no instructions must NOT
+    end the search, or a skill's text silently becomes empty in an agent prompt.
+    """
+    cache: dict = {}
+
+    def lookup(name: str) -> str:
+        """The ``## Skill: <name>\\n<instructions>`` block for one name, or ''."""
+        if not name:
+            return ""
+        low = name.strip().lower()
+        if low not in cache:
+            cache[low] = next(
+                (f"## Skill: {s.name}\n{s.instructions.strip()}" for s in all_skills
+                 if (s.slug == low or s.name.lower() == low) and s.instructions.strip()),
+                "")
+        return cache[low]
+
+    return lookup
+
+
 class Co4ESidebarMixin:
     """Cột trái của Co4E Studio: Workflows, Agents, Skills và Flow Status."""
     def _build_sidebar(self) -> QWidget:
@@ -66,9 +94,12 @@ class Co4ESidebarMixin:
         col = _Col(self.side_split)
 
         # --- WORKFLOWS ---------------------------------------------------
-        self.wf_new_btn = QPushButton(tr("co4e.new"))
+        # Bound, not set once: Co4ETab._retranslate reloads the sidebar's LIST
+        # CONTENTS, but these headings, buttons and tooltips are built here and
+        # nothing re-applied them — they stayed in the language of app start-up.
+        self.wf_new_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.new")
         self.wf_new_btn.setIcon(icon("plus"))
-        self.wf_new_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_new_wf"))
+        bind_tip(self.wf_new_btn, "co4e.tt_new_wf")
         self.wf_new_btn.setObjectName("co4eSectionAction")
         self.wf_new_btn.setFlat(True)
         self.wf_new_btn.setCursor(Qt.PointingHandCursor)
@@ -78,7 +109,7 @@ class Co4ESidebarMixin:
         # Draggable: drag a flow onto the canvas to merge it in (Nova-style);
         # double-click loads it onto the canvas.
         self.wf_list = _PaletteList(payload_role=Qt.UserRole + 2)
-        self.wf_list.setToolTip(tr("co4e.drag_hint"))
+        bind_tip(self.wf_list, "co4e.drag_hint")
         self.wf_list.itemDoubleClicked.connect(self._load_selected_workflow)
         self.wf_list.setContextMenuPolicy(Qt.CustomContextMenu)
         self.wf_list.customContextMenuRequested.connect(self._wf_context_menu)
@@ -93,8 +124,9 @@ class Co4ESidebarMixin:
         wl.addLayout(wf_btns)
         # Its own row: sharing one line with the three icon buttons cut "Chạy
         # nền" down to "Chạ" as soon as the sidebar hit its narrow width.
-        self.wf_runbg_btn = QPushButton(tr("co4e.run_bg")); self.wf_runbg_btn.setIcon(icon("play"))
-        self.wf_runbg_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_run_bg"))
+        self.wf_runbg_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.run_bg")
+        self.wf_runbg_btn.setIcon(icon("play"))
+        bind_tip(self.wf_runbg_btn, "co4e.tt_run_bg")
         self.wf_runbg_btn.clicked.connect(self._run_selected_in_background)
         wl.addWidget(self.wf_runbg_btn)
         col.addWidget(self._section("co4e.tab_workflows", wf_body, self.wf_new_btn), 3)
@@ -135,12 +167,12 @@ class Co4ESidebarMixin:
         self.runs_more_btn.setIcon(icon("chevron-right"))
         self.runs_more_btn.setFixedWidth(30)
         self.runs_more_btn.setFlat(True)
-        self.runs_more_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_runs_tab"))
+        bind_tip(self.runs_more_btn, "co4e.tt_runs_tab")
         self.runs_more_btn.clicked.connect(lambda: self._show_runs(True))
         runs_body = QWidget(); rl = QVBoxLayout(runs_body)
         rl.setContentsMargins(0, 0, 0, 0); rl.setSpacing(4)
         self.runs_side_list = QListWidget()
-        self.runs_side_list.setToolTip(tr("co4e.tt_runs_tab"))
+        bind_tip(self.runs_side_list, "co4e.tt_runs_tab")
         self.runs_side_list.itemClicked.connect(self._on_side_run_clicked)
         rl.addWidget(self.runs_side_list, 1)
         col.addWidget(self._section("co4e.runs_tab", runs_body, self.runs_more_btn), 2)
@@ -202,7 +234,10 @@ class Co4ESidebarMixin:
         v.addWidget(body, 1)
 
         self._sections[key] = (head, body, stretch)
-        self._sync_section_arrow(key)
+        # bind_dynamic, not bind_text: the heading is the fold arrow plus the
+        # translated name in caps, so re-applying it means re-running the whole
+        # line rather than pushing one key into setText.
+        bind_dynamic(head, lambda k=key: self._sync_section_arrow(k))
         return box
     def _fold_section(self, key: str, body: QWidget, box: QWidget, on: bool) -> None:
         """Fold/unfold a section AND give its height back to the others.
@@ -223,7 +258,7 @@ class Co4ESidebarMixin:
         head.setText(("▾ " if head.isChecked() else "▸ ") + tr(key).upper())
     def _icon_btn(self, icon_name: str, tip_key: str, slot) -> QPushButton:
         """Dựng một nút icon nhỏ (rộng 34px) kèm tooltip cho hàng công cụ của mục."""
-        b = QPushButton(); b.setIcon(icon(icon_name)); b.setToolTip(tr(tip_key))
+        b = QPushButton(); b.setIcon(icon(icon_name)); bind_tip(b, tip_key)
         b.setFixedWidth(34)
         b.clicked.connect(slot)
         return b
@@ -254,13 +289,16 @@ class Co4ESidebarMixin:
                                     co4e._step_dict(step))
             it.setData(Qt.UserRole + 1, ca.id)
             self.agent_list.addItem(it)
-        # Skills
+        # Skills — the library is read ONCE here and both the names and the
+        # instructions come out of that one read (see _skill_prefix_lookup).
         self.skill_list.clear()
-        for name in _skill_names():
-            content = skills_mod.skill_prefix_for(name)
+        all_skills = skills_mod.list_skills() + skills_mod.builtin_skills()
+        skill_prefix = _skill_prefix_lookup(all_skills)
+        for skill in all_skills:
+            name = skill.name
             payload = co4e._step_dict(co4e.Step(
                 label=name, agent_slug=co4e.slugify(name), role="SKILL", icon="sparkle",
-                instructions=content, skills=[name]))
+                instructions=skill_prefix(name), skills=[name]))
             self.skill_list.addItem(self._palette_item(name, "sparkle", payload))
     @staticmethod
     def _palette_item(text: str, icon_name: str, payload: dict) -> QListWidgetItem:

presentation/co4e/node_property_panel.py

@@ -39,7 +39,7 @@ from PySide6.QtWidgets import (
 
 from ...config import PROVIDER_LABELS
 from ...core.co4e import PERMISSION_PRESETS, STEP_DONE, STEP_RUNNING, Step
-from ...i18n import tr
+from ...i18n import bind_items, bind_placeholder, bind_text, bind_tip, tr
 from ...ui.icons import icon, icon_picker_combo
 from .node_property_actions_mixin import _StepConfigActionsMixin
 from .step_config_section import _add_section
@@ -83,26 +83,30 @@ class StepConfigPanel(_StepConfigActionsMixin, QScrollArea):
 
         self.label_edit = QLineEdit()
         self.label_edit.textChanged.connect(self._on_edit)
-        form.addRow(tr("co4e.f_label"), self.label_edit)
+        form.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_label"), self.label_edit)
 
         self.role_edit = QLineEdit()
         self.role_edit.textChanged.connect(self._on_edit)
-        form.addRow(tr("co4e.f_role"), self.role_edit)
+        form.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_role"), self.role_edit)
 
         # Dropdown of every icon in the registry (Monitoring's Icon Management
         # set + built-ins), each row previewing its actual glyph — still
         # editable so a not-yet-added custom name can be typed directly.
         self.icon_edit = icon_picker_combo()
-        self.icon_edit.lineEdit().setPlaceholderText(tr("co4e.f_icon_placeholder"))
+        # Kept on self because the combo's line edit belongs to C++: a binding
+        # holds its widget weakly, so with no owner on this side the Python
+        # wrapper could be collected and the binding silently dropped.
+        self._icon_line = self.icon_edit.lineEdit()
+        bind_placeholder(self._icon_line, "co4e.f_icon_placeholder")
         self.icon_edit.currentTextChanged.connect(self._on_edit)
-        form.addRow(tr("co4e.f_icon"), self.icon_edit)
+        form.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_icon"), self.icon_edit)
 
         self.instructions_edit = QPlainTextEdit()
         self.instructions_edit.setMaximumHeight(120)
         self.instructions_edit.textChanged.connect(self._on_edit)
-        self.gen_btn = QPushButton(tr("co4e.ai_draft"))
+        self.gen_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.ai_draft")
         self.gen_btn.setIcon(icon("sparkle"))
-        self.gen_btn.setToolTip(tr("co4e.ai_draft_tooltip"))
+        bind_tip(self.gen_btn, "co4e.ai_draft_tooltip")
         self.gen_btn.setEnabled(ctx is not None)
         self.gen_btn.clicked.connect(self._ai_draft)
         instr_box = QWidget()
@@ -110,15 +114,15 @@ class StepConfigPanel(_StepConfigActionsMixin, QScrollArea):
         ib.setContentsMargins(0, 0, 0, 0)
         ib.addWidget(self.instructions_edit)
         ib.addWidget(self.gen_btn, alignment=Qt.AlignRight)
-        form.addRow(tr("co4e.f_instructions"), instr_box)
+        form.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_instructions"), instr_box)
 
         # Extra context — free-text background/info fed to the step at run time
         # (in addition to instructions, attachments and upstream outputs).
         self.context_edit = QPlainTextEdit()
         self.context_edit.setMaximumHeight(90)
-        self.context_edit.setPlaceholderText(tr("co4e.f_context_placeholder"))
+        bind_placeholder(self.context_edit, "co4e.f_context_placeholder")
         self.context_edit.textChanged.connect(self._on_edit)
-        form.addRow(tr("co4e.f_context"), self.context_edit)
+        form.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_context"), self.context_edit)
 
         form2, _model_card = _add_section(outer, tr("co4e.tab_model_perm"))
 
@@ -128,28 +132,32 @@ class StepConfigPanel(_StepConfigActionsMixin, QScrollArea):
         self.model_combo.editTextChanged.connect(self._on_edit)
         self.load_models_btn = QPushButton()
         self.load_models_btn.setIcon(icon("download"))
-        self.load_models_btn.setToolTip(tr("co4e.load_models_tooltip"))
+        bind_tip(self.load_models_btn, "co4e.load_models_tooltip")
         self.load_models_btn.clicked.connect(self._load_models)
         self.load_models_btn.setEnabled(ctx is not None)
         model_row.addWidget(self.model_combo, 1)
         model_row.addWidget(self.load_models_btn)
         mrow = QWidget(); mrow.setLayout(model_row)
-        form2.addRow(tr("co4e.f_model"), mrow)
+        form2.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_model"), mrow)
 
         self.perm_combo = QComboBox()
-        for preset in PERMISSION_PRESETS:
-            self.perm_combo.addItem(tr(f"co4e.perm.{preset}"), preset)
+        perm_keys = [f"co4e.perm.{preset}" for preset in PERMISSION_PRESETS]
+        for preset, key in zip(PERMISSION_PRESETS, perm_keys):
+            self.perm_combo.addItem(tr(key), preset)
+        # Only the visible labels follow the language — the data column stays
+        # the preset id that ``_on_edit`` persists onto the Step.
+        bind_items(self.perm_combo, perm_keys)
         self.perm_combo.currentIndexChanged.connect(self._on_edit)
-        form2.addRow(tr("co4e.f_permission"), self.perm_combo)
+        form2.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_permission"), self.perm_combo)
 
         verify_row = QHBoxLayout()
-        self.verify_chk = QCheckBox(tr("co4e.f_self_verify"))
+        self.verify_chk = bind_text(QCheckBox(), "co4e.f_self_verify")
         self.verify_chk.toggled.connect(self._on_edit)
         self.rounds_spin = QSpinBox()
         self.rounds_spin.setRange(1, 5)
         self.rounds_spin.valueChanged.connect(self._on_edit)
         verify_row.addWidget(self.verify_chk)
-        verify_row.addWidget(QLabel(tr("co4e.f_verify_rounds")))
+        verify_row.addWidget(bind_text(QLabel(), "co4e.f_verify_rounds"))
         verify_row.addWidget(self.rounds_spin)
         verify_row.addStretch(1)
         vrow = QWidget(); vrow.setLayout(verify_row)
@@ -161,15 +169,15 @@ class StepConfigPanel(_StepConfigActionsMixin, QScrollArea):
         self.skills_list = QListWidget()
         self.skills_list.setMaximumHeight(110)
         self.skills_list.itemChanged.connect(self._on_edit)
-        form3.addRow(tr("co4e.f_skills"), self.skills_list)
+        form3.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_skills"), self.skills_list)
 
         # Attachments — files whose extracted text is fed to this step at run time.
         self.attach_list = QListWidget()
         self.attach_list.setMaximumHeight(80)
-        self.attach_add_btn = QPushButton(tr("co4e.attach_add"))
+        self.attach_add_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.attach_add")
         self.attach_add_btn.setIcon(icon("plus"))
         self.attach_add_btn.clicked.connect(self._add_attachment)
-        self.attach_del_btn = QPushButton(tr("co4e.attach_remove"))
+        self.attach_del_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.attach_remove")
         self.attach_del_btn.setIcon(icon("trash"))
         self.attach_del_btn.clicked.connect(self._del_attachment)
         att_btns = QHBoxLayout()
@@ -177,7 +185,7 @@ class StepConfigPanel(_StepConfigActionsMixin, QScrollArea):
         att_btns.addWidget(self.attach_del_btn)
         att_btns.addStretch(1)
         abtn = QWidget(); abtn.setLayout(att_btns)
-        form3.addRow(tr("co4e.f_attachments"), self.attach_list)
+        form3.addRow(bind_text(QLabel(), "co4e.f_attachments"), self.attach_list)
         form3.addRow("", abtn)
 
         # Parallel sub-agents get their OWN section — same header style as
@@ -189,10 +197,10 @@ class StepConfigPanel(_StepConfigActionsMixin, QScrollArea):
         self.sub_list = QListWidget()
         self.sub_list.setMaximumHeight(90)
         self.sub_list.itemDoubleClicked.connect(self._edit_subagent)   # re-pick agent
-        self.sub_add_btn = QPushButton(tr("co4e.add_subagent"))
+        self.sub_add_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.add_subagent")
         self.sub_add_btn.setIcon(icon("plus"))
         self.sub_add_btn.clicked.connect(self._add_subagent)
-        self.sub_del_btn = QPushButton(tr("co4e.del_subagent"))
+        self.sub_del_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.del_subagent")
         self.sub_del_btn.setIcon(icon("trash"))
         self.sub_del_btn.clicked.connect(self._del_subagent)
         sub_btns = QHBoxLayout()
@@ -205,17 +213,17 @@ class StepConfigPanel(_StepConfigActionsMixin, QScrollArea):
 
         # Footer actions — one compact row (Run · Run from here · Delete),
         # kept below every section, not inside one of the cards.
-        self.run_btn = QPushButton(tr("co4e.run"))
+        self.run_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.run")
         self.run_btn.setIcon(icon("play"))
-        self.run_btn.setToolTip(tr("co4e.run_this_step"))
+        bind_tip(self.run_btn, "co4e.run_this_step")
         self.run_btn.clicked.connect(lambda: self.run_node.emit(self._node_id))
-        self.run_from_btn = QPushButton(tr("co4e.run_from_here"))
-        self.run_from_btn.setToolTip(tr("co4e.run_from_here"))
+        self.run_from_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.run_from_here")
+        bind_tip(self.run_from_btn, "co4e.run_from_here")
         self.run_from_btn.clicked.connect(lambda: self.run_from.emit(self._node_id))
         self.del_btn = QPushButton()
         self.del_btn.setIcon(icon("trash"))
         self.del_btn.setObjectName("danger")
-        self.del_btn.setToolTip(tr("co4e.delete_step"))
+        bind_tip(self.del_btn, "co4e.delete_step")
         self.del_btn.setFixedWidth(38)
         self.del_btn.clicked.connect(lambda: self.delete_node.emit(self._node_id))
         foot = QHBoxLayout()

presentation/co4e/skills_list_panel.py

@@ -29,7 +29,7 @@ from __future__ import annotations
 from PySide6.QtCore import Qt
 from PySide6.QtWidgets import QPushButton, QVBoxLayout, QWidget
 
-from ...i18n import tr
+from ...i18n import bind_text, bind_tip
 from .palette_list import _PaletteList
 
 
@@ -50,8 +50,10 @@ class SkillsListPanel(QWidget):
         cái gì.
         """
         super().__init__(parent)
-        self.manage_btn = QPushButton(tr("co4e.manage_skills"))
-        self.manage_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_manage_skills"))
+        # Bound, like AgentListPanel's: the panel owns how its own button reads,
+        # so no embedder has to remember it in a retranslate method.
+        self.manage_btn = bind_text(QPushButton(), "co4e.manage_skills")
+        bind_tip(self.manage_btn, "co4e.tt_manage_skills")
         self.manage_btn.setObjectName("co4eSectionAction")
         self.manage_btn.setFlat(True)
         self.manage_btn.setCursor(Qt.PointingHandCursor)

presentation/dashboard/usage_chart_widget.py

@@ -121,6 +121,13 @@ class UsageChartWidget(QWidget):
 
     def retranslate(self) -> None:
         """Áp lại chữ theo ngôn ngữ đang chọn cho nhãn và tooltip."""
+        # setItemText, chứ không clear()+addItem(): cột data của hai combo này
+        # là thứ quyết định kỳ và chỉ số đang xem, dựng lại danh sách sẽ reset cả
+        # hai. Khoá dịch suy ra từ chính cột data nên không phải chép lại danh
+        # sách giá trị ở hai nơi.
+        for combo, prefix in ((self.gran_combo, "gran"), (self.metric_combo, "metric")):
+            for i in range(combo.count()):
+                combo.setItemText(i, tr(f"dashboard.{prefix}_{combo.itemData(i)}"))
         self.currency_lbl.setText(tr("monitoring.overview_currency"))
         self.currency_combo.setToolTip(tr("dashboard.currency_tooltip"))
         self._chart_title.setText(tr("dashboard.chart_title"))

presentation/monitoring/shared/filter_scaffold.py

@@ -20,7 +20,7 @@ from PySide6.QtWidgets import (
     QSplitter, QTableWidget, QVBoxLayout, QWidget,
 )
 
-from ....i18n import tr
+from ....i18n import bind_tip, tr
 from ....ui.icons import icon
 from .event_table import PAGE_SIZE_OPTIONS, ClickOutsideCloser, EventTable
 from .event_detail_panel import EventDetailPanel
@@ -83,7 +83,10 @@ def build_filter_scaffold(
         search.textChanged.connect(table.apply_filter)
         ai_btn = QPushButton(tr("monitoring.ai_filter_btn"))
         ai_btn.setIcon(icon("sparkle"))
-        ai_btn.setToolTip(tr("monitoring.ai_filter_tooltip"))
+        # Bound rather than set once: this scaffold builds the button for all
+        # three event tabs, and none of their retranslate() methods can reach a
+        # tooltip that was applied here.
+        bind_tip(ai_btn, "monitoring.ai_filter_tooltip")
         ai_btn.setCursor(Qt.PointingHandCursor)
         if on_ai_filter is not None:
             ai_btn.clicked.connect(lambda: on_ai_filter(search, ai_btn))

presentation/shell/busy_overlay.py

@@ -0,0 +1,108 @@
+"""Lớp phủ "đang xử lý" ở cấp cửa sổ, dành cho tác vụ chặn GUI thread.
+
+Vì sao là file riêng chứ không nhét vào ``main_window.py``: file đó chỉ còn 9
+dòng vật lý dưới trần 400 của Gate S, và một lớp phủ cấp cửa sổ là một trách
+nhiệm riêng (guardrail G6).
+
+Cùng lý do ``repaint()`` với panel bận của GraphRAG — xem
+``presentation/graph/structure_graph_view.py:139-151``.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+from time import perf_counter
+from typing import Callable
+
+from PySide6.QtCore import Qt
+from PySide6.QtWidgets import QHBoxLayout, QLabel, QVBoxLayout, QWidget
+
+# Dưới mức này người dùng chưa kịp nhận ra mình đang đợi, nên một lớp phủ toàn
+# cửa sổ chỉ kịp nháy lên rồi tắt — tự nó là một khuyết tật giao diện, không
+# phải một lời trấn an.
+_NOTICEABLE_MS = 400.0
+
+
+class BusyOverlay(QWidget):
+    """A window-wide "please wait" cover for work that blocks the GUI thread.
+
+    Deliberately NOT registered with :func:`i18n.on_language_changed`: the text
+    is supplied by the caller right before the block and must stay in the
+    language the rest of the screen is still showing.
+    """
+
+    def __init__(self, parent: QWidget) -> None:
+        """Build the cover hidden; it sizes itself to the parent on every show."""
+        super().__init__(parent)
+        self.setObjectName("busyOverlay")
+        # A QWidget SUBCLASS ignores a stylesheet background without this
+        # attribute; a plain QWidget instance (the panel below) does not need it.
+        self.setAttribute(Qt.WA_StyledBackground, True)
+        self.setFocusPolicy(Qt.NoFocus)
+        # Chưa đo được lượt nào: xem mục ``run_blocking``.
+        self._last_ms: float | None = None
+        lay = QVBoxLayout(self)
+        lay.setContentsMargins(0, 0, 0, 0)
+        lay.addStretch(1)
+        row = QHBoxLayout()
+        row.addStretch(1)
+        self._panel = QWidget()
+        self._panel.setObjectName("busyOverlayPanel")
+        inner = QHBoxLayout(self._panel)
+        inner.setContentsMargins(24, 18, 24, 18)
+        self._label = QLabel()
+        inner.addWidget(self._label)
+        row.addWidget(self._panel)
+        row.addStretch(1)
+        lay.addLayout(row)
+        lay.addStretch(1)
+        self.hide()
+
+    def text(self) -> str:
+        """Chữ đang hiện trên lớp phủ (dùng cho test)."""
+        return self._label.text()
+
+    def run_blocking(self, message: str, work: Callable[[], None]) -> None:
+        """Run ``work`` on the GUI thread, covered only when that is worth doing.
+
+        Nothing can time the freeze WHILE it happens: the GUI thread stops, so
+        no timer fires and no watchdog can raise the cover mid-way. The only
+        honest clock is the PREVIOUS run of this same call, so that is what
+        decides. No measurement yet (the first switch of a process) errs
+        towards showing: one flash is a smaller defect than a multi-second
+        freeze with nothing on screen to explain it.
+
+        The result is self-calibrating. A fast machine flashes once per launch
+        and then stays out of the way; a slow one, or a big skill library, gets
+        the cover on every switch from the second one on.
+
+        ``work`` is timed and its exceptions propagate — the cover still comes
+        down, so a raising callback cannot leave it stuck on screen forever.
+        """
+        if self._last_ms is None or self._last_ms >= _NOTICEABLE_MS:
+            self.show_busy(message)
+        started = perf_counter()
+        try:
+            work()
+        finally:
+            self._last_ms = (perf_counter() - started) * 1000.0
+            self.hide_busy()
+
+    def show_busy(self, message: str) -> None:
+        """Show the cover and FORCE it onto the screen right now.
+
+        ``repaint()``, not ``update()``: the caller is about to block the GUI
+        thread, so a queued paint would only run once the freeze is over — the
+        one moment the cover is no longer needed.
+
+        No animated progress bar on purpose: with no event loop running,
+        nothing would move; only static text is guaranteed to be readable.
+        """
+        self._label.setText(message)
+        self.setGeometry(self.parent().rect())
+        self.show()
+        self.raise_()
+        self.repaint()
+
+    def hide_busy(self) -> None:
+        """Release the cover. Call from ``finally`` so a raising callback
+        cannot leave it stuck on screen forever."""
+        self.hide()

presentation/shell/main_window.py

@@ -260,6 +260,12 @@ class MainWindow(NavRailMixin, RailProjectMixin, TopBarMixin,
             tr("app.nav.expand_tooltip") if self._nav_collapsed else tr("app.nav.collapse_tooltip"))
         if hasattr(self, "provider_lbl"):
             self.provider_lbl.setText(tr("app.provider"))
+            # The label is hidden — the combo names itself through its tooltip
+            # (see top_bar._build_account_row), so that is the one users read.
+            self.provider_combo.setToolTip(tr("app.provider"))
+        if hasattr(self, "nav_project"):
+            self.nav_project.setToolTip(tr("app.nav.project_pick"))
+            self.nav_recents_hdr.setText(tr("app.nav.recents"))
         if hasattr(self, "settings_btn"):
             self.settings_btn.setText(tr("app.settings"))
         if hasattr(self, "theme_btn"):
@@ -271,6 +277,13 @@ class MainWindow(NavRailMixin, RailProjectMixin, TopBarMixin,
         if getattr(self, "help_agent", None) is not None:
             self.help_agent.retranslate()
         self._tray.retranslate()
+        # Thanh trạng thái (góc dưới bên trái) nhận thông báo từ hàng chục nơi
+        # qua signal ``status_message``, và signal đó mang CHUỖI ĐÃ DỊCH chứ
+        # không mang khoá — nên không thể dịch lại câu đang hiện. Đưa nó về câu
+        # nền của ngôn ngữ mới: câu cũ không đọng lại bằng thứ tiếng vừa rời đi,
+        # mà chỗ đó cũng không trống trơn. Thông báo là ghi chú về một việc vừa
+        # xong, nên bỏ nó đi khi đổi ngôn ngữ không làm mất thông tin nào.
+        self.statusBar().showMessage(tr("app.status.ready"))
 
     # ---- system tray (run in background when the window is closed) ---
 

presentation/shell/nav_rail.py

@@ -253,10 +253,24 @@ class NavRailMixin:
                 tree.blockSignals(blocked)
             # Both destination lists are exactly as tall as their rows; the
             # stretch in between belongs to RECENTS.
+            #
+            # The frame, and nothing else. A flat ``+ 8`` here used to leave 6px
+            # of dead space under the last row of each list, and because the
+            # Settings button sits DIRECTLY under nav_bottom (nvl has no
+            # spacing), that space landed between Giám sát and Settings only —
+            # so three rows that read as one list were spaced 18/26px. Padding
+            # a row is the item delegate's job; this is the frame's.
+            row_h = 0
             for tree in (self.nav, self.nav_bottom):
                 n = tree.topLevelItemCount()
-                row_h = tree.sizeHintForRow(0) if n else 0
-                tree.setFixedHeight(n * row_h + 8)
+                row_h = tree.sizeHintForRow(0) if n else row_h
+                tree.setFixedHeight(n * row_h + 2 * tree.frameWidth())
+            # Settings is one more row of the same list, so it gets the rows'
+            # own height rather than a second set of paddings guessed to match
+            # it — the only way the three stay evenly spaced when the font (and
+            # with it ``sizeHintForRow``) is not the one this was tuned on.
+            if row_h and hasattr(self, "_nav_settings_btn"):
+                self._nav_settings_btn.setFixedHeight(row_h)
             if keep:
                 self._select_nav_row(*keep)
         finally:

presentation/shell/top_bar.py

@@ -54,7 +54,12 @@ class TopBarMixin:
         self._nav_settings_btn.setCursor(Qt.PointingHandCursor)
         self._nav_settings_btn.clicked.connect(self._open_settings)
         srow = QHBoxLayout(self._nav_settings_btn)
-        srow.setContentsMargins(_NAV_ROW_INSET, 6, 8, 6)
+        # No vertical padding of its own: ``_rebuild_nav`` pins this button to the
+        # nav rows' OWN height, so the 6px a row pads with is already inside
+        # that number. Adding it again here made the row taller than the button
+        # (28 wanted, 20 given), which both clipped the icon and pushed the text
+        # 8px below an even pitch with Dashboard / Giám sát.
+        srow.setContentsMargins(_NAV_ROW_INSET, 0, 8, 0)
         srow.setSpacing(_NAV_ROW_GAP)
         self._nav_settings_icon = QLabel()
         self._nav_settings_icon.setPixmap(_icon("settings").pixmap(16, 16))
@@ -63,6 +68,9 @@ class TopBarMixin:
         srow.addWidget(self._nav_settings_icon)
         srow.addWidget(self._nav_settings_text)
         srow.addStretch(1)
+        # The first _rebuild_nav() ran before this button existed (it is what
+        # fills the list this row belongs under), so take the height here too.
+        self._nav_settings_btn.setFixedHeight(self.nav_bottom.sizeHintForRow(0))
         nvl.addWidget(self._nav_settings_btn)
         self._account_row = self._build_account_row()
 
@@ -194,6 +202,39 @@ class TopBarMixin:
         # Khong bao "dang dung <provider>" o thanh trang thai: chinh bo chon
         # provider nam ngay tren man hinh va da hien thu vua chon, nen dong thong
         # bao chi nhac lai mot thu nguoi dung vua tu tay lam.
+    def _lang_busy_overlay(self):
+        """The window's busy cover, built on first use.
+
+        Built lazily so a window that never changes language never gets one —
+        and so ``_open_settings`` can be checked for "no switch, no flash".
+        """
+        overlay = getattr(self, "_lang_busy", None)
+        if overlay is None:
+            from .busy_overlay import BusyOverlay
+            overlay = BusyOverlay(self)
+            self._lang_busy = overlay
+        return overlay
+
+    def _switch_language(self, lang: str) -> None:
+        """Apply a new UI language behind a busy cover.
+
+        ``set_language`` runs every registered widget's re-translation on the
+        GUI thread, which on a large skill library takes long enough to look
+        like a hang. Nothing can raise a cover once that has started (no event
+        loop is left running), so it goes up FIRST — see ``busy_overlay.py``.
+
+        The message is read before the switch on purpose: mid-switch the only
+        language the user can still read is the one being left behind.
+        """
+        message = tr("app.lang.switching")
+        self.language_combo.setEnabled(False)
+        try:
+            self._lang_busy_overlay().run_blocking(message, lambda: set_language(lang))
+        finally:
+            # In a ``finally`` so a listener that raises cannot leave the
+            # switcher locked for the rest of the session.
+            self.language_combo.setEnabled(True)
+
     def _on_language_changed(self, _idx: int) -> None:
         """Đổi ngôn ngữ giao diện; trùng ngôn ngữ hiện tại thì bỏ qua để không dựng lại
         toàn bộ chữ vô ích.
@@ -203,7 +244,7 @@ class TopBarMixin:
             return
         self.ctx.config.language = lang
         self.ctx.save()
-        set_language(lang)   # notifies every registered persistent widget
+        self._switch_language(lang)   # notifies every registered persistent widget
     def _open_settings(self) -> None:
         """Mở hộp thoại Cài đặt; bấm Lưu thì áp lại theme và làm mới thanh trên."""
         dlg = SettingsDialog(self.ctx, self)
@@ -214,7 +255,10 @@ class TopBarMixin:
             from ...ui.icons import icon as _theme_icon
             self.theme_btn.setIcon(
                 _theme_icon(self._THEME_ICONS.get(self.ctx.config.theme, "monitor")))
-            set_language(self.ctx.config.language)   # apply if changed in Settings
+            # Guarded, not left to set_language's own no-op check: the cover
+            # around the switch would otherwise flash on every Save.
+            if self.ctx.config.language != get_language():
+                self._switch_language(self.ctx.config.language)
             # reflect provider/theme/language changes
             i = self.provider_combo.findData(self.ctx.config.active_provider)
             if i >= 0:

tests/ui/test_co4e_sidebar_skill_index.py

@@ -0,0 +1,174 @@
+"""Co4E left column: the skill library must be read ONCE per sidebar reload.
+
+Why this test exists
+--------------------
+``Co4ESidebarMixin._reload_sidebar`` used to call
+``core.skills.skill_prefix_for(name)`` once per skill. Every one of those calls
+re-reads the *whole* skill folder from disk (``list_skills()`` +
+``builtin_skills()``), so the reload was O(N**2) in the number of skills.
+
+That reload runs on every language switch (``Co4ETab._retranslate`` ->
+``_reload_sidebar``). Measured end-to-end on a real library of 121 skills, the
+per-name calls cost ~3.8 s of blocked GUI thread — the "app freezes for a few
+seconds when I switch Vietnamese -> English" the user reported.
+
+Two different things are guarded here, and they fail for different reasons:
+
+* ``test_reload_sidebar_reads_the_skill_library_once`` — the performance
+  contract. Red before the fix (the library was read 1 + N times), green after.
+* the two equivalence tests — the *correctness* contract. A lookup table is
+  easy to build subtly wrong, and a wrong one silently changes which skill text
+  is pushed into an agent prompt. They pin the answer to ``skill_prefix_for``
+  itself in exactly the cases where a naive ``{name: skill}`` dict diverges:
+  a name shared by a user skill and a built-in (first match wins, user first),
+  a skill whose instructions are blank (it does NOT end ``skill_prefix_for``'s
+  scan, so a later namesake with real instructions must still win), and
+  lookups by slug / different case / padding / unknown name / empty name.
+  Those two are characterization tests: green before AND after by design.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+from dataclasses import replace
+
+import pytest
+from PySide6.QtCore import Qt
+from PySide6.QtWidgets import QListWidget
+
+from cowork_local.core import co4e, skills as skills_mod
+from cowork_local.presentation.co4e.co4e_sidebar import Co4ESidebarMixin
+
+
+class _SidebarHarness(Co4ESidebarMixin):
+    """Just enough state to run the real ``_reload_sidebar``.
+
+    Building a whole ``Co4ETab`` would drag in config/HOME-dependent module
+    constants (see ``tests/test_build_co4e_tab.py``); the mixin only touches
+    the three list widgets, so the real production method runs unchanged here.
+    """
+
+    def __init__(self) -> None:
+        """Create the three palette lists ``_reload_sidebar`` fills in."""
+        self.wf_list = QListWidget()
+        self.agent_list = QListWidget()
+        self.skill_list = QListWidget()
+
+
+@pytest.fixture
+def harness(qapp, monkeypatch):
+    """A sidebar harness with the workflow/agent sources stubbed out empty."""
+    monkeypatch.setattr(co4e, "list_workflows", lambda: [])
+    monkeypatch.setattr(co4e, "list_custom_agents", lambda: [])
+    return _SidebarHarness()
+
+
+def _install_skills(monkeypatch, user, builtin):
+    """Replace the two disk-reading skill sources and count how often they run.
+
+    Fresh copies are handed out on every call so a caller mutating a returned
+    ``Skill`` cannot make a later call look different.
+    """
+    calls = {"list_skills": 0, "builtin_skills": 0}
+
+    def _list_skills(directory=None):
+        """Stand-in for ``skills.list_skills`` that records each read."""
+        calls["list_skills"] += 1
+        return [replace(s) for s in user]
+
+    def _builtin_skills():
+        """Stand-in for ``skills.builtin_skills`` that records each read."""
+        calls["builtin_skills"] += 1
+        return [replace(s) for s in builtin]
+
+    monkeypatch.setattr(skills_mod, "list_skills", _list_skills)
+    monkeypatch.setattr(skills_mod, "builtin_skills", _builtin_skills)
+    return calls
+
+
+def _skill_rows(sidebar):
+    """Return ``(item text, payload instructions)`` for every skill palette row."""
+    return [(sidebar.skill_list.item(i).text(),
+             sidebar.skill_list.item(i).data(Qt.UserRole)["instructions"])
+            for i in range(sidebar.skill_list.count())]
+
+
+def test_reload_sidebar_reads_the_skill_library_once(harness, monkeypatch):
+    """One sidebar reload must hit the skill library exactly once, not once per skill."""
+    user = [skills_mod.Skill(name=f"Skill {i}", instructions=f"Body {i}")
+            for i in range(8)]
+    calls = _install_skills(monkeypatch, user, [])
+
+    harness._reload_sidebar()
+
+    assert harness.skill_list.count() == 8, "every skill must still reach the palette"
+    assert calls["list_skills"] == 1, (
+        f"the skill library was read {calls['list_skills']}x for 8 skills — "
+        "reading it once per skill is the O(N^2) freeze on language switch"
+    )
+    assert calls["builtin_skills"] == 1, (
+        f"built-in skills were read {calls['builtin_skills']}x for 8 skills"
+    )
+
+
+def test_skill_payloads_match_skill_prefix_for(harness, monkeypatch):
+    """The palette payload must be byte-identical to ``skill_prefix_for``'s answer.
+
+    The fixture is deliberately hostile: a name shared by a user skill and a
+    built-in, a blank-instructions skill followed by a namesake with real
+    content, and names with padding/odd casing.
+    """
+    user = [
+        skills_mod.Skill(name="Shared Name", instructions="USER VERSION"),
+        skills_mod.Skill(name="Blank First", instructions="   "),
+        skills_mod.Skill(name="Blank First", instructions="LATER, WITH CONTENT"),
+        skills_mod.Skill(name="  Padded Name  ", instructions="PADDED BODY"),
+        skills_mod.Skill(name="MiXeD CaSe", instructions="MIXED BODY"),
+    ]
+    builtin = [
+        skills_mod.Skill(name="Shared Name", instructions="BUILTIN VERSION"),
+        skills_mod.Skill(name="Builtin Only", instructions="BUILTIN BODY"),
+    ]
+    _install_skills(monkeypatch, user, builtin)
+
+    harness._reload_sidebar()
+
+    expected = [(s.name, skills_mod.skill_prefix_for(s.name)) for s in user + builtin]
+    assert _skill_rows(harness) == expected
+
+    rows = dict(_skill_rows(harness))
+    # A user skill wins over a built-in of the same name: list_skills() comes
+    # first and skill_prefix_for() returns the FIRST match, not the last.
+    assert rows["Shared Name"] == "## Skill: Shared Name\nUSER VERSION"
+    # A blank-instructions skill does not end the scan, so its later namesake
+    # supplies the text. A last-write-wins dict would answer '' here.
+    assert rows["Blank First"] == "## Skill: Blank First\nLATER, WITH CONTENT"
+    assert rows["Builtin Only"] == "## Skill: Builtin Only\nBUILTIN BODY"
+
+
+def test_lookup_matches_skill_prefix_for_on_odd_names(monkeypatch):
+    """Slug / case / padding / unknown / empty lookups must answer like ``skill_prefix_for``."""
+    # Imported inside the test on purpose: this symbol is what the fix
+    # introduces, and a module-level import would turn the pre-fix run into a
+    # collection error instead of a real assertion failure in the test above.
+    from cowork_local.presentation.co4e.co4e_sidebar import _skill_prefix_lookup
+
+    user = [
+        skills_mod.Skill(name="Shared Name", instructions="USER VERSION"),
+        skills_mod.Skill(name="Blank First", instructions=""),
+        skills_mod.Skill(name="Blank First", instructions="LATER, WITH CONTENT"),
+        skills_mod.Skill(name="Tiếng Việt / 日本語", instructions="UNICODE BODY"),
+        skills_mod.Skill(name="", instructions="NAMELESS BODY"),
+    ]
+    builtin = [skills_mod.Skill(name="Shared Name", instructions="BUILTIN VERSION")]
+    _install_skills(monkeypatch, user, builtin)
+
+    lookup = _skill_prefix_lookup(skills_mod.list_skills() + skills_mod.builtin_skills())
+
+    probes = [
+        "Shared Name", "shared name", "SHARED NAME", "  Shared Name  ",
+        "shared-name",                      # by slug
+        "Blank First", "blank-first",
+        "Tiếng Việt / 日本語", "tiếng-việt-日本語",
+        "", "   ", "no-such-skill-anywhere", "skill",
+    ]
+    for probe in probes:
+        assert lookup(probe) == skills_mod.skill_prefix_for(probe), probe

tests/ui/test_i18n_khong_con_chu_cu.py

@@ -0,0 +1,325 @@
+"""Đổi ngôn ngữ thì MỌI chữ trên màn hình phải đổi theo.
+
+Lỗi mà bộ test này khoá lại: `w.setToolTip(tr("k"))` chỉ đúng ở đúng thời điểm
+chạy dòng đó. Không có gì áp lại, nên sau khi người dùng đổi ngôn ngữ thì chữ
+đứng nguyên ở ngôn ngữ cũ. Vì `DEFAULT_LANGUAGE = "vi"`, triệu chứng người dùng
+báo là "chọn English mà nhiều chỗ vẫn tiếng Việt".
+
+Cách kiểm: KHÔNG so chữ với bảng dịch — làm thế thì một nhãn tiếng Việt trùng
+chữ với nhãn khác sẽ báo oan (và ngược lại, "OneDrive" giống nhau ở cả ba ngôn
+ngữ sẽ lọt). Thay vào đó thay `tr()` bằng hàm trả về một chuỗi MỐC, rồi gọi
+`set_language()`. Chỗ nào được áp lại sẽ mang mốc; chỗ nào không mang mốc là chỗ
+không có ai áp lại — đó chính là lỗi, và biết chắc chứ không phải suy đoán.
+
+Hai điểm mà một bản kiểm ngây thơ sẽ sai:
+
+* `from ...i18n import tr` COPY tham chiếu vào namespace của từng module, nên
+  sửa `i18n.tr` một mình là không đủ — phải thay ở mọi module đã import nó.
+* Lưới vẽ lại bằng `deleteLater()` để lại widget cũ còn sống tới khi vòng lặp sự
+  kiện tiêu hoá xong. Không `sendPostedEvents(DeferredDelete)` thì hàng chục
+  widget bóng ma mang chữ cũ sẽ bị đếm là lỗi trong khi người dùng không hề thấy.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+import sys
+
+import pytest
+
+pytest.importorskip("PySide6", reason="cần PySide6 để dựng cửa sổ thật")
+
+MOC = "\u2063"   # invisible separator: không chuỗi hiển thị thật nào chứa nó
+
+#: Khoá cố ý giống nhau ở cả ba ngôn ngữ: tên thương hiệu, tên sản phẩm, ký hiệu,
+#: placeholder thuần định dạng, và mã mức độ hiển thị nguyên dạng. Thêm khoá mới
+#: vào đây phải kèm lý do — đây là chỗ dễ dùng để lặng lẽ bỏ qua việc dịch.
+KHOA_KHONG_CAN_DICH = {
+    # thương hiệu / tên sản phẩm
+    "app.logo", "app.credit", "login.header",
+    "app.tab.code", "app.tab.cowork", "app.tab.structure",
+    "code.title", "code.onedrive_badge", "code.onedrive_btn",
+    "cowork.title", "sidebar.filter.code", "sidebar.filter.cowork",
+    "workspace.tab_co4e", "workspace.tab_co4e_tooltip", "workspace.tab_cowork",
+    "workspace.tab_graphrag", "structure.cmem_ui_open",
+    "settings.group.anthropic", "settings.group.cowork", "settings.group.structure",
+    "settings.group.teams", "settings.history_onedrive",
+    "settings.ms365_connector.onedrive", "settings.ms365_connector.outlook",
+    "settings.ms365_connector.sharepoint", "settings.ms365_connector.teams",
+    "schedtask.stepexec.co4e", "schedtask.stepexec.cowork",
+    "schedtask.type.co4e_code", "schedtask.type.cowork",
+    "monitoring.tab_mcp", "ext.mode_rest", "schedtask.f_cron",
+    "help_agent.badge", "help_agent.title",   # dùng nguyên dạng trong cả câu tiếng Nhật
+    "help_agent.default_user",                # đứng thay cho TÊN người dùng
+    # viết tắt / ký hiệu / thuần định dạng
+    "accounts.ai_search_btn", "monitoring.ai_filter_btn", "monitoring.overview_res_cpu",
+    "monitoring.na", "schedtask.add_link_label", "settings.teams_webhook",
+    "cowork.project_label", "connectors.jira_fail", "tools_admin.jira_fail",
+    # mã mức độ: giữ nguyên dạng ở CẢ BA ngôn ngữ, có chủ ý
+    "monitoring.severity_critical", "monitoring.severity_info", "monitoring.severity_medium",
+}
+
+
+# ---- dữ liệu: bảng dịch không được thiếu tiếng Nhật ----------------------
+
+def test_moi_khoa_co_du_ba_ngon_ngu():
+    from cowork_local.i18n import STRINGS
+
+    thieu = {k: sorted({"en", "ja", "vi"} - {x for x in v if v.get(x)})
+             for k, v in STRINGS.items()
+             if not all(v.get(x) for x in ("en", "ja", "vi"))}
+
+    assert thieu == {}, f"khoá thiếu bản dịch: {thieu}"
+
+
+def test_ban_dich_nhat_khong_phai_chuoi_tieng_anh():
+    """`ja` bằng đúng `en` nghĩa là khoá đó chưa được dịch — trừ danh sách miễn.
+
+    Đây là nửa còn lại của lỗi người dùng báo: "chọn tiếng Nhật thì vài chỗ hiển
+    thị tiếng Anh". Nó KHÔNG phải lỗi dây nối (widget vẫn áp lại `tr()` đúng),
+    mà là lỗ trong dữ liệu dịch — nên phải có cổng riêng canh.
+    """
+    from cowork_local.i18n import STRINGS
+
+    chua_dich = sorted(k for k, v in STRINGS.items()
+                       if v.get("en") == v.get("ja") and k not in KHOA_KHONG_CAN_DICH)
+
+    assert chua_dich == [], (
+        "khoá chưa có bản dịch tiếng Nhật (thêm bản dịch, hoặc khai vào "
+        f"KHOA_KHONG_CAN_DICH kèm lý do): {chua_dich}")
+
+
+def test_danh_sach_mien_khong_phinh_len_am_tham():
+    """Danh sách miễn chỉ được chứa khoá THẬT SỰ giống nhau ở en/ja.
+
+    Không có test này thì cách dễ nhất để làm cổng trên xanh lại là nhét khoá
+    vào danh sách miễn rồi để nguyên đó sau khi đã dịch.
+    """
+    from cowork_local.i18n import STRINGS
+
+    thua = sorted(k for k in KHOA_KHONG_CAN_DICH
+                  if k in STRINGS and STRINGS[k].get("en") != STRINGS[k].get("ja"))
+
+    assert thua == [], f"khoá đã có bản dịch nhưng vẫn nằm trong danh sách miễn: {thua}"
+
+
+# ---- lúc chạy: đổi ngôn ngữ thì chữ trên màn hình phải đổi --------------
+
+def _chu_cua(w):
+    """Mọi chỗ chữ hiện ra từ một widget, kèm tên thuộc tính."""
+    from PySide6.QtWidgets import (
+        QComboBox, QLineEdit, QListWidget, QPlainTextEdit, QTabWidget,
+        QTableWidget, QTextEdit, QTreeWidget,
+    )
+    ra = []
+
+    def them(ten, s):
+        if isinstance(s, str) and s.strip():
+            ra.append((ten, s))
+
+    # QLineEdit.text() là NỘI DUNG người dùng gõ, không phải nhãn giao diện.
+    if hasattr(w, "text") and not isinstance(w, (QLineEdit, QTextEdit, QPlainTextEdit)):
+        try:
+            them("text", w.text())
+        except RuntimeError:
+            return ra
+    for ten in ("windowTitle", "placeholderText", "toolTip", "title", "accessibleName"):
+        f = getattr(w, ten, None)
+        if callable(f):
+            try:
+                them(ten, f())
+            except (RuntimeError, TypeError):
+                pass
+    if isinstance(w, QTabWidget):
+        for i in range(w.count()):
+            them(f"tabText[{i}]", w.tabText(i))
+            them(f"tabToolTip[{i}]", w.tabToolTip(i))
+    if isinstance(w, QComboBox):
+        for i in range(w.count()):
+            them(f"itemText[{i}]", w.itemText(i))
+    if isinstance(w, QListWidget):
+        for i in range(w.count()):
+            it = w.item(i)
+            if it is not None:
+                them(f"item[{i}]", it.text())
+                them(f"itemTip[{i}]", it.toolTip())
+    if isinstance(w, QTableWidget):
+        for c in range(w.columnCount()):
+            h = w.horizontalHeaderItem(c)
+            if h is not None:
+                them(f"hheader[{c}]", h.text())
+    if isinstance(w, QTreeWidget):
+        hi = w.headerItem()
+        if hi is not None:
+            for c in range(w.columnCount()):
+                them(f"hheader[{c}]", hi.text(c))
+    return ra
+
+
+def _chu_so_huu(w):
+    """Lớp widget của chính dự án gần nhất trên đường đi lên.
+
+    Một `QPushButton` trần không cho biết nó thuộc màn nào; tổ tiên gần nhất do
+    dự án định nghĩa thì cho biết, và đó là file cần sửa.
+    """
+    cur = w
+    while cur is not None:
+        mod = type(cur).__module__ or ""
+        if mod.startswith("cowork_local"):
+            return f"{mod}.{type(cur).__name__}"
+        cur = cur.parent()
+    return "?"
+
+
+def _chup(root, giu):
+    """Ảnh chụp mọi chỗ chữ trong cây widget.
+
+    ``giu`` nhận thêm tham chiếu tới từng widget đã đi qua: wrapper PySide6 bị
+    thu hồi thì `id()` được cấp lại cho wrapper sau, và vòng quét sẽ tưởng đã
+    thăm rồi mà dừng sớm — mất phần lớn cây.
+    """
+    from PySide6.QtWidgets import QMenu, QWidget
+
+    anh, ngan, da_tham = {}, [root], set()
+    while ngan:
+        w = ngan.pop()
+        if id(w) in da_tham:
+            continue
+        da_tham.add(id(w))
+        giu.append(w)
+        so_huu = _chu_so_huu(w)
+        for ten, s in _chu_cua(w):
+            anh[(id(w), type(w).__name__, so_huu, ten)] = s
+        try:
+            ngan.extend([c for c in w.children() if isinstance(c, (QWidget, QMenu))])
+        except RuntimeError:
+            pass
+    return anh
+
+
+def _thay_tr(moi, cu):
+    """Thay `tr` ở MỌI module của dự án đang trỏ tới ``cu``. Trả về số module."""
+    from cowork_local import i18n as i18n_mod
+
+    n = 0
+    for ten, m in list(sys.modules.items()):
+        if ten.startswith("cowork_local") and getattr(m, "tr", None) is cu:
+            setattr(m, "tr", moi)
+            n += 1
+    i18n_mod.tr = moi
+    return n
+
+
+def _tieu_hoa(qapp):
+    """Cho Qt xử lý hết `deleteLater()` để không đếm widget bóng ma."""
+    from PySide6.QtCore import QEvent
+
+    for _ in range(3):
+        qapp.processEvents()
+        qapp.sendPostedEvents(None, QEvent.DeferredDelete)
+
+
+@pytest.fixture
+def cua_so(qapp, tmp_path):
+    """`MainWindow` thật, đã dựng cả bốn trang dựng-lười.
+
+    Trang chưa dựng thì không có chữ nào để kiểm, mà đó lại đúng là nơi lỗi hay
+    nằm — nên phải gọi `_ensure_page` cho hết.
+    """
+    from cowork_local.presentation.shell.bootstrap import build_config, build_context
+    from cowork_local.presentation.shell.main_window import MainWindow
+
+    duong_dan = tmp_path / "config.json"
+    build_config(duong_dan)
+    win = MainWindow(build_context(duong_dan))
+    win.resize(1500, 950)
+    for row in range(len(win._page_widgets)):
+        win._ensure_page(row)
+    yield win
+    win.close()
+
+
+def test_doi_ngon_ngu_thi_khong_con_chu_ngon_ngu_cu(qapp, cua_so):
+    """Không chỗ nào giữ lại chữ của ngôn ngữ cũ sau khi đổi ngôn ngữ."""
+    from cowork_local import i18n as i18n_mod
+
+    giu = []          # chống cấp lại id() cho wrapper mới
+    goc = i18n_mod.tr
+    ngon_ngu_cu = i18n_mod.get_language()
+    i18n_mod.set_language("vi")
+    _tieu_hoa(qapp)
+    truoc = _chup(cua_so, giu)
+
+    def moc(key, **kw):
+        return MOC + key
+
+    try:
+        assert _thay_tr(moc, goc) > 0, "không thay được tr() ở module nào"
+        i18n_mod.set_language("en")
+        _tieu_hoa(qapp)
+        sau = _chup(cua_so, giu)
+    finally:
+        _thay_tr(goc, moc)
+        i18n_mod.set_language(ngon_ngu_cu)
+
+    # Chỉ tính chỗ mà chữ CÓ phụ thuộc ngôn ngữ: "OneDrive" giống nhau ở cả ba
+    # ngôn ngữ nên không áp lại cũng không ai thấy khác.
+    phu_thuoc_ngon_ngu = set()
+    for v in i18n_mod.STRINGS.values():
+        gia_tri = {v.get("en"), v.get("ja"), v.get("vi")}
+        if len(gia_tri) > 1:
+            phu_thuoc_ngon_ngu.update(x for x in gia_tri if x)
+
+    # Nhãn nhà cung cấp là DANH TÍNH lấy từ ``config.PROVIDER_LABELS``, không đi
+    # qua ``tr()`` ở bất kỳ đâu (Agents Admin, model resolver, preview_ai đều
+    # hiện nguyên dạng như nhau). Một trong số chúng tình cờ trùng chữ với bản
+    # tiếng Anh của ``settings.group.openai`` — là tiêu đề mục trong Cài đặt,
+    # một khoá khác hẳn. Không trừ ra thì phép đo báo oan chỗ này mãi mãi.
+    # Muốn dịch tên nhà cung cấp thì phải sửa ``config.py`` và sửa đồng loạt cả
+    # năm nơi đang đọc nó — đó là một quyết định sản phẩm, không phải lỗi dây nối.
+    from cowork_local.config import PROVIDER_LABELS
+    phu_thuoc_ngon_ngu -= set(PROVIDER_LABELS.values())
+
+    con_chu_cu = sorted(
+        f"{cho[2]} :: {cho[1]}.{cho[3]} = {chu!r}"
+        for cho, chu in sau.items()
+        if cho in truoc and not chu.startswith(MOC) and chu in phu_thuoc_ngon_ngu
+    )
+
+    assert con_chu_cu == [], (
+        "những chỗ này không được áp lại khi đổi ngôn ngữ — dùng bind_text / "
+        "bind_tip / bind_placeholder / bind_items / bind_dynamic của i18n thay "
+        "cho setText(tr(...)) một lần:\n  " + "\n  ".join(con_chu_cu))
+
+
+def test_phep_do_thuc_su_quet_duoc_man_hinh(qapp, cua_so):
+    """Chốt độ phủ của chính phép đo trên.
+
+    Một hôm nào đó `_chup` đi sai (đúng lỗi `id()` bị cấp lại đã gặp) thì nó vẫn
+    trả về một dict rỗng và test trên vẫn xanh — xanh vì không kiểm gì cả.
+    """
+    giu = []
+    anh = _chup(cua_so, giu)
+
+    assert len(anh) > 500, f"chỉ quét được {len(anh)} chỗ chữ — phép đo đang bị cắt"
+
+
+def test_binding_tu_don_khi_widget_bi_xoa(qapp):
+    """Ràng buộc không được giữ widget sống, và không được ném khi widget chết.
+
+    Đây là điều kiện để `bind_*` dùng được cho widget dựng lại liên tục (hàng
+    Kanban, ô lịch) mà không tích thành rác.
+    """
+    from PySide6.QtWidgets import QLabel
+
+    from cowork_local import i18n as i18n_mod
+
+    lbl = QLabel()
+    i18n_mod.bind_text(lbl, "app.settings")
+    truoc = len(i18n_mod._bindings)
+    assert truoc > 0
+
+    lbl.deleteLater()
+    del lbl
+    _tieu_hoa(qapp)
+    i18n_mod._apply_bindings()          # không được ném
+
+    assert len(i18n_mod._bindings) < truoc, "ràng buộc của widget đã xoá vẫn còn"

tests/ui/test_language_switch_busy_overlay.py

@@ -0,0 +1,389 @@
+"""Đổi ngôn ngữ phải có lớp phủ "đang xử lý" — và chỉ khi nó đáng có.
+
+``set_language()`` chạy ĐỒNG BỘ trên GUI thread: nó gọi lần lượt mọi callback
+đã đăng ký qua ``on_language_changed``. Trong lúc đó không có vòng lặp sự kiện,
+nên không ``QTimer`` nào bắn được và không thanh tiến trình nào quay được — lớp
+phủ phải được ``repaint()`` NGAY, không phải ``update()``.
+
+Cùng lý do đó, lớp phủ không thể "đợi xem có chậm không rồi mới hiện": khi việc
+chặn đã bắt đầu thì không còn ai chạy để bật nó lên. Thứ duy nhất đo được là
+LẦN ĐỔI TRƯỚC. Vì vậy chính sách là: lần đầu trong phiên thì luôn hiện (thận
+trọng), các lần sau chỉ hiện khi lần trước đã đủ chậm để người ta kịp nhận ra.
+Máy nhanh vì thế nháy đúng một lần rồi thôi, thay vì nháy mãi mãi.
+"""
+from __future__ import annotations
+
+from pathlib import Path
+
+import pytest
+
+pytest.importorskip("PySide6", reason="cần PySide6 để dựng widget thật")
+
+from cowork_local.presentation.shell import top_bar as top_bar_mod
+
+
+class _Ctx:
+    """Ngữ cảnh tối thiểu mà ``_switch_language``/``_open_settings`` cần."""
+
+    def __init__(self, language: str = "vi") -> None:
+        self.config = type("C", (), {})()
+        self.config.language = language
+        self.config.active_provider = "p"
+        self.config.theme = "dark"
+        self.config.data = {}
+        self.so_lan_luu = 0
+
+    def save(self) -> None:
+        self.so_lan_luu += 1
+
+
+class _Any:
+    """Nuốt mọi lời gọi.
+
+    ``_open_settings`` còn làm mới sidebar/cowork/workspace sau khi đổi ngôn
+    ngữ; không thứ nào trong số đó là thứ đang được kiểm ở đây.
+    """
+
+    def __getattr__(self, name):
+        return _Any()
+
+    def __call__(self, *a, **k):
+        return _Any()
+
+
+def _dung(qapp):
+    """Một ``QMainWindow`` thật có mang ``TopBarMixin`` — đúng ``self`` mà mixin
+    nhận trong sản phẩm, nên lớp phủ làm con của cửa sổ chính y như ``Toast``."""
+    from PySide6.QtWidgets import QComboBox, QMainWindow
+
+    class W(top_bar_mod.TopBarMixin, QMainWindow):
+        _THEME_ICONS = {"system": "monitor", "dark": "moon", "light": "sun"}
+
+    w = W()
+    w.resize(900, 700)
+    w.ctx = _Ctx()
+    combo = QComboBox()
+    for code in ("en", "ja", "vi"):
+        combo.addItem(code.upper(), code)
+    combo.setCurrentIndex(combo.findData("vi"))
+    w.language_combo = combo
+    pcombo = QComboBox()
+    pcombo.addItem("P", "p")
+    w.provider_combo = pcombo
+    return w
+
+
+def _dong_ho(*moc):
+    """Đồng hồ giả trả lần lượt các mốc thời gian (giây) cho trước."""
+    it = iter(moc)
+    return lambda: next(it)
+
+
+@pytest.fixture
+def dat_ngon_ngu():
+    """Đặt ngôn ngữ hiện tại mà KHÔNG phát tán cho listener.
+
+    ``set_language()`` gọi mọi callback đã đăng ký — trong một phiên pytest đầy
+    đủ, danh sách đó chứa widget của các test khác. Ở đây chỉ cần biết ``tr()``
+    đang trả về ngôn ngữ nào.
+    """
+    from cowork_local import i18n as i18n_mod
+
+    cu = i18n_mod._current
+
+    def dat(code: str) -> None:
+        i18n_mod._current = code
+
+    yield dat
+    i18n_mod._current = cu
+
+
+# ---- lớp phủ bật TRƯỚC khi việc chặn bắt đầu -----------------------------
+
+def test_overlay_hien_truoc_khi_set_language_chan(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """Đi qua đúng đường người dùng bấm: combo ngôn ngữ ở chân nav rail.
+
+    ``isHidden()`` chứ không ``isVisible()``: cửa sổ cha chưa ``show()`` thì
+    ``isVisible()`` của widget con luôn False, đúng idiom mà
+    ``test_graphrag_busy_panel.py:41`` đã dùng.
+    """
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+    ghi = {}
+
+    def probe(lang):
+        ghi["hien"] = not w._lang_busy.isHidden()
+
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language", probe)
+    try:
+        w.language_combo.setCurrentIndex(w.language_combo.findData("en"))
+        w._on_language_changed(0)
+
+        assert ghi["hien"] is True, (
+            "lớp phủ bật sau khi GUI thread đã bị chặn thì người dùng không thấy gì")
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+def test_nguoi_dung_that_su_nhin_thay_lop_phu(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """Cửa sổ đã hiện thì ``isVisible()`` mới có nghĩa — chốt luôn mức đó."""
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+    ghi = {}
+
+    def probe(lang):
+        ghi["hien"] = w._lang_busy.isVisible()
+
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language", probe)
+    w.show()
+    try:
+        w._switch_language("en")
+
+        assert ghi["hien"] is True
+    finally:
+        w.hide()
+        w.deleteLater()
+
+
+def test_overlay_tat_sau_khi_doi_xong(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language", lambda lang: None)
+    try:
+        w._switch_language("en")
+
+        assert w._lang_busy.isHidden() is True
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+def test_callback_nem_loi_van_tat_overlay(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """``i18n/__init__.py:68`` chỉ nuốt ``RuntimeError``. Một listener ném loại
+    khác sẽ xuyên qua ``set_language()`` — không có ``try/finally`` thì lớp phủ
+    treo lại trên màn hình vĩnh viễn."""
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+
+    def probe(lang):
+        raise ValueError("một listener nào đó hỏng")
+
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language", probe)
+    try:
+        with pytest.raises(ValueError):
+            w._switch_language("en")
+
+        assert w._lang_busy.isHidden() is True, "lớp phủ treo lại mãi mãi"
+        assert w.language_combo.isEnabled() is True, "combo khoá lại mãi mãi"
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+# ---- chữ hiện bằng NGÔN NGỮ CŨ -------------------------------------------
+
+def _chu_luc_chan(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu, tu: str, sang: str) -> str:
+    """Chữ trên lớp phủ tại thời điểm việc chặn bắt đầu.
+
+    Probe đổi ``_current`` thật, y như ``set_language()`` làm, nên nếu ``tr()``
+    bị gọi SAU lượt đổi thì chữ sẽ ra ngôn ngữ mới và test đỏ.
+    """
+    from cowork_local import i18n as i18n_mod
+
+    dat_ngon_ngu(tu)
+    w = _dung(qapp)
+    ghi = {}
+
+    def probe(lang):
+        i18n_mod._current = lang
+        ghi["chu"] = w._lang_busy.text()
+
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language", probe)
+    try:
+        w._switch_language(sang)
+        return ghi["chu"]
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+def test_chu_hien_bang_ngon_ngu_cu(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    from cowork_local.i18n import STRINGS
+
+    chu = _chu_luc_chan(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu, tu="vi", sang="en")
+
+    assert chu == STRINGS["app.lang.switching"]["vi"]
+
+
+def test_chu_hien_bang_ngon_ngu_cu_chieu_nguoc(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    from cowork_local.i18n import STRINGS
+
+    chu = _chu_luc_chan(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu, tu="en", sang="vi")
+
+    assert chu == STRINGS["app.lang.switching"]["en"]
+
+
+def test_i18n_du_ba_ngon_ngu():
+    from cowork_local.i18n import STRINGS
+
+    assert set(STRINGS["app.lang.switching"]) >= {"en", "ja", "vi"}
+
+
+# ---- hình dạng: phủ kín cửa sổ, khoá combo -------------------------------
+
+def test_overlay_phu_kin_cua_so(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """Phủ nửa vời thì người dùng vẫn bấm được vào phần còn lại."""
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language", lambda lang: None)
+    try:
+        w._switch_language("en")
+
+        assert w._lang_busy.geometry() == w.rect()
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+def test_combo_bi_khoa_trong_luc_chan(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+    ghi = {}
+
+    def probe(lang):
+        ghi["khoa"] = w.language_combo.isEnabled()
+
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language", probe)
+    try:
+        w._switch_language("en")
+
+        assert ghi["khoa"] is False
+        assert w.language_combo.isEnabled() is True, "phải mở khoá lại sau khi xong"
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+# ---- chính sách: chỉ nháy một lần trên máy nhanh -------------------------
+
+def test_lan_dau_trong_phien_luon_hien(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """Chưa đo được gì thì nghiêng về phía hiện: một cái nháy còn hơn một lần
+    đơ vài giây không lời giải thích."""
+    from cowork_local.presentation.shell import busy_overlay as busy_mod
+
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+    ghi = {}
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language",
+                        lambda lang: ghi.setdefault("hien", not w._lang_busy.isHidden()))
+    try:
+        assert w._lang_busy_overlay()._last_ms is None
+        w._switch_language("en")
+
+        assert ghi["hien"] is True
+        assert busy_mod._NOTICEABLE_MS > 0
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+def test_lan_truoc_nhanh_thi_khong_hien_nua(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """20 ms thì không ai kịp thấy mình đang đợi — hiện lớp phủ ở đó là tự tạo
+    ra một cái nháy toàn màn hình."""
+    from cowork_local.presentation.shell import busy_overlay as busy_mod
+
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+    monkeypatch.setattr(busy_mod, "perf_counter", _dong_ho(0.0, 0.02, 5.0, 5.02))
+    ghi = []
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language",
+                        lambda lang: ghi.append(not w._lang_busy.isHidden()))
+    try:
+        w._switch_language("en")
+        w._switch_language("ja")
+
+        assert ghi == [True, False]
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+def test_lan_truoc_cham_thi_van_hien(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """Máy chậm / thư viện skill lớn: lần trước mất 1 giây thì lần này phải có
+    lớp phủ, không đợi thêm lần nào nữa."""
+    from cowork_local.presentation.shell import busy_overlay as busy_mod
+
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w = _dung(qapp)
+    monkeypatch.setattr(busy_mod, "perf_counter", _dong_ho(0.0, 1.0, 5.0, 6.0))
+    ghi = []
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language",
+                        lambda lang: ghi.append(not w._lang_busy.isHidden()))
+    try:
+        w._switch_language("en")
+        w._switch_language("ja")
+
+        assert ghi == [True, True]
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+# ---- đường Cài đặt ▸ Chung -----------------------------------------------
+
+def _mo_cai_dat(qapp, monkeypatch, ngon_ngu_sau_khi_luu: str):
+    """Chạy ``_open_settings`` với hộp thoại bị thay, trả về (window, ghi)."""
+    w = _dung(qapp)
+    w._apply_theme = lambda: None
+    w.theme_btn = _Any()
+    w.cowork = _Any()
+    w.workspace = _Any()
+    w.sidebar = _Any()
+    ghi = {"goi": 0}
+
+    class _Dlg:
+        def __init__(self, ctx, parent):
+            self._ctx = ctx
+
+        def exec(self):
+            self._ctx.config.language = ngon_ngu_sau_khi_luu
+            return True
+
+    def probe(lang):
+        ghi["goi"] += 1
+        ghi["hien"] = not w._lang_busy.isHidden()
+
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "SettingsDialog", _Dlg)
+    monkeypatch.setattr(top_bar_mod, "set_language", probe)
+    return w, ghi
+
+
+def test_duong_cai_dat_cung_co_overlay(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """Cài đặt ▸ Chung đổi ngôn ngữ thì cũng chặn GUI thread y hệt combo."""
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w, ghi = _mo_cai_dat(qapp, monkeypatch, ngon_ngu_sau_khi_luu="en")
+    try:
+        w._open_settings()
+
+        assert ghi["goi"] == 1
+        assert ghi["hien"] is True
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+def test_duong_cai_dat_khong_nhay_khi_khong_doi_ngon_ngu(qapp, monkeypatch, dat_ngon_ngu):
+    """Bấm Lưu mà không đụng tới ngôn ngữ: ``set_language()`` là no-op
+    (``i18n/__init__.py:62``), nên bật lớp phủ ở đây chỉ là một cái nháy."""
+    dat_ngon_ngu("vi")
+    w, ghi = _mo_cai_dat(qapp, monkeypatch, ngon_ngu_sau_khi_luu="vi")
+    try:
+        w._open_settings()
+
+        assert ghi["goi"] == 0, "gọi set_language() cho một lượt đổi không tồn tại"
+        assert getattr(w, "_lang_busy", None) is None
+    finally:
+        w.deleteLater()
+
+
+# ---- màu lấy từ theme, không hardcode ------------------------------------
+
+def test_mau_lay_tu_theme():
+    """Guardrail G4: ngoài ``theme/`` không file nào được đặt tên một màu."""
+    from cowork_local.theme.qss import _TEMPLATE
+
+    assert "QWidget#busyOverlayPanel" in _TEMPLATE.template
+    src = (Path(__file__).resolve().parents[2]
+           / "presentation" / "shell" / "busy_overlay.py").read_text(encoding="utf-8")
+    assert "setStyleSheet" not in src

tests/ui/test_routing_toggle_i18n.py

@@ -0,0 +1,212 @@
+"""Regression: Định tuyến / Tự chạy phải đổi chữ theo ngôn ngữ runtime (UI-20260907-01).
+
+Người dùng dựng app ở một ngôn ngữ rồi đổi sang ngôn ngữ khác: chữ trên công tắc
+"Định tuyến" và ô "Tự chạy" ở tab Cowork vẫn đóng băng ở ngôn ngữ lúc dựng widget.
+Vì vậy MỌI test ở đây phải theo khuôn **dựng ở X → đổi sang Y → kiểm**: kiểm ngay
+lúc vừa dựng là vô nghĩa (widget luôn đúng lúc dựng, kể cả khi bản vá sai).
+"""
+from __future__ import annotations
+
+import pytest
+
+from cowork_local import i18n
+from cowork_local.ui.routing_toggle import AutoRunToggle, RoutingToggle
+
+
+class FakeCtx:
+    """AppContext tối thiểu; ghi lại MỌI lần ghi để test chứng minh dịch lại không ghi đĩa."""
+
+    def __init__(self) -> None:
+        """Khởi tạo với sổ ghi rỗng."""
+        self.writes: list = []
+
+    def project_routing_mode(self, surface: str) -> str:
+        """Chế độ định tuyến của bề mặt đang mở — cố định "manual" cho test."""
+        return "manual"
+
+    def set_project_routing_mode(self, surface: str, mode: str) -> None:
+        """Ghi lại lần ghi chế độ định tuyến thay vì chạm đĩa."""
+        self.writes.append((surface, mode))
+
+    def project_auto_run(self) -> bool:
+        """Trạng thái tự chạy của project — cố định True cho test."""
+        return True
+
+    def set_project_auto_run(self, value: bool) -> None:
+        """Ghi lại lần ghi cờ tự chạy thay vì chạm đĩa."""
+        self.writes.append(("auto_run", value))
+
+
+@pytest.fixture
+def i18n_sach():
+    """Trả ngôn ngữ VÀ danh sách listener về nguyên trạng.
+
+    ``i18n._listeners`` chỉ có đường vào (i18n/__init__.py:100); widget do test
+    dựng sẽ nằm lại đó và bị gọi ở mọi test sau. Khôi phục để test hermetic.
+    """
+    lang, listeners = i18n.get_language(), list(i18n._listeners)
+    yield
+    i18n._listeners[:] = listeners
+    i18n.set_language(lang)
+
+
+def _chu_dinh_tuyen_phai_la(toggle: RoutingToggle, lang: str) -> None:
+    """Mọi chữ trên công tắc định tuyến phải khớp bản dịch của ``lang``.
+
+    So với ``i18n.STRINGS`` chứ không hard-code chuỗi: đổi từ ngữ sau này không
+    được làm test đỏ oan.
+    """
+    assert toggle._label.text() == i18n.STRINGS["routing.toggle_label"][lang]
+    assert toggle._combo.toolTip() == i18n.STRINGS["routing.toggle_tooltip"][lang]
+    for i, (_value, key) in enumerate(toggle._modes):
+        assert toggle._combo.itemText(i) == i18n.STRINGS[key][lang], (
+            f"item {i} sai ngôn ngữ"
+        )
+
+
+def _on_dinh_layout(app, lap: int = 3) -> None:
+    """Ép Qt xử lý hết layout request đang xếp hàng để bề rộng widget ổn định."""
+    from PySide6.QtCore import QEvent
+
+    for _ in range(lap):
+        app.sendPostedEvents(None, QEvent.LayoutRequest)
+        app.processEvents()
+
+
+def _be_rong_o_chu(combo) -> int:
+    """Bề rộng vùng hiển thị chữ của combo (đã trừ khung và mũi tên)."""
+    from PySide6.QtWidgets import QStyle, QStyleOptionComboBox
+
+    opt = QStyleOptionComboBox()
+    opt.initFrom(combo)
+    opt.currentText = combo.currentText()
+    opt.editable = combo.isEditable()
+    opt.frame = combo.hasFrame()
+    opt.subControls = QStyle.SC_All
+    return combo.style().subControlRect(
+        QStyle.CC_ComboBox, opt, QStyle.SC_ComboBoxEditField, combo
+    ).width()
+
+
+def test_dinh_tuyen_dung_ngon_ngu_khi_dung_o_ja_roi_doi_sang_vi(qapp, i18n_sach):
+    """Dựng ở tiếng Nhật, đổi sang tiếng Việt → nhãn/tooltip/4 chế độ phải là tiếng Việt."""
+    i18n.set_language("ja")
+    toggle = RoutingToggle(FakeCtx(), "cowork")
+
+    i18n.set_language("vi")
+
+    _chu_dinh_tuyen_phai_la(toggle, "vi")
+
+
+def test_dinh_tuyen_dung_ngon_ngu_khi_dung_o_ja_roi_doi_sang_en(qapp, i18n_sach):
+    """Dựng ở tiếng Nhật, đổi sang tiếng Anh → toàn bộ chữ phải là tiếng Anh."""
+    i18n.set_language("ja")
+    toggle = RoutingToggle(FakeCtx(), "cowork")
+
+    i18n.set_language("en")
+
+    _chu_dinh_tuyen_phai_la(toggle, "en")
+
+
+def test_dinh_tuyen_dung_ngon_ngu_khi_dung_o_vi_roi_doi_sang_ja(qapp, i18n_sach):
+    """Chiều ngược lại: dựng ở tiếng Việt, đổi sang tiếng Nhật."""
+    i18n.set_language("vi")
+    toggle = RoutingToggle(FakeCtx(), "cowork")
+
+    i18n.set_language("ja")
+
+    _chu_dinh_tuyen_phai_la(toggle, "ja")
+
+
+def test_doi_ngon_ngu_khong_lam_doi_che_do_dinh_tuyen(qapp, i18n_sach):
+    """Test KHOÁ: dịch lại chỉ được đổi CHỮ, không đổi chế độ và không ghi đĩa.
+
+    Cột ``data`` ("off"/"auto"/"manual"/"fallback") được persist xuống đĩa; nếu
+    ai đó dịch luôn cột đó, hoặc đổi ``retranslate()`` sang ``clear()+addItem()``,
+    thì mode routing của mọi workspace bị âm thầm reset về "off".
+    """
+    i18n.set_language("ja")
+    ctx = FakeCtx()
+    toggle = RoutingToggle(ctx, "cowork")
+
+    for lang in ("vi", "en", "ja"):
+        i18n.set_language(lang)
+
+    assert toggle.current_mode() == "manual"
+    assert toggle._combo.currentData() == "manual"
+    assert ctx.writes == [], "đổi ngôn ngữ không được ghi lại chế độ định tuyến"
+
+
+def test_tu_chay_dung_ngon_ngu_sau_khi_doi_ngon_ngu(qapp, i18n_sach):
+    """Ô "Tự chạy" cũng phải đổi chữ, và không được tự đổi trạng thái tick."""
+    i18n.set_language("ja")
+    ctx = FakeCtx()
+    toggle = AutoRunToggle(ctx)
+
+    i18n.set_language("vi")
+
+    assert toggle._chk.text() == i18n.STRINGS["routing.autorun_label"]["vi"]
+    assert toggle._chk.toolTip() == i18n.STRINGS["routing.autorun_tooltip"]["vi"]
+
+    i18n.set_language("en")
+
+    assert toggle._chk.text() == i18n.STRINGS["routing.autorun_label"]["en"]
+    assert toggle._chk.toolTip() == i18n.STRINGS["routing.autorun_tooltip"]["en"]
+    assert toggle._chk.isChecked() is True
+    assert ctx.writes == [], "đổi ngôn ngữ không được ghi lại cờ tự chạy"
+
+
+def test_bon_che_do_khong_bi_cat_chu_sau_khi_doi_ngon_ngu(qapp, i18n_sach):
+    """Dịch lại xong thì combo phải rộng ra theo chữ mới, không nuốt đuôi.
+
+    Combo dựng ở tiếng Nhật rồi đổi sang tiếng Việt: tên chế độ tiếng Việt dài
+    hơn tên tiếng Nhật, nên nếu bề rộng còn bị khoá theo lần hiện đầu tiên thì
+    "Thủ công"/"Dự phòng" (96px) không lọt ô chữ 89px và bị cắt đuôi.
+
+    Hai lớp assert, mỗi lớp bắt một nửa bản vá:
+
+    * chữ phải là tiếng Việt — bắt việc quên đăng ký ``on_language_changed``;
+    * chữ phải lọt ô — bắt việc quên ``setSizeAdjustPolicy``, vì combo chỉ đo
+      lại bề rộng khi chính sách là ``AdjustToContents``.
+
+    ``host`` được nới rộng có chủ ý: ``addStretch`` phải còn chỗ trống để nhả ra
+    cho combo, nếu không thì cả combo đúng lẫn combo sai đều kẹt ở bề rộng cũ và
+    test không phân biệt được hai trạng thái.
+    """
+    from PySide6.QtGui import QFontMetrics
+    from PySide6.QtWidgets import QHBoxLayout, QWidget
+
+    i18n.set_language("ja")
+    host = QWidget()
+    lay = QHBoxLayout(host)
+    toggle = RoutingToggle(FakeCtx(), "cowork")
+    lay.addWidget(toggle)
+    lay.addStretch(1)
+    host.resize(600, 60)
+    host.show()
+    _on_dinh_layout(qapp)
+
+    i18n.set_language("vi")
+    _on_dinh_layout(qapp)
+
+    combo = toggle._combo
+    fm = QFontMetrics(combo.font())
+    o_chu = _be_rong_o_chu(combo)
+    chu_hien = [combo.itemText(i) for i in range(combo.count())]
+    bi_cat = [t for t in chu_hien if fm.horizontalAdvance(t) > o_chu]
+    host.close()
+
+    assert chu_hien == [i18n.STRINGS[key]["vi"] for _value, key in toggle._modes]
+    assert not bi_cat, f"bị cắt chữ: {bi_cat} (ô chữ rộng {o_chu}px)"
+
+
+@pytest.mark.parametrize("key", [
+    "routing.toggle_label", "routing.toggle_tooltip",
+    "routing.autorun_label", "routing.autorun_tooltip",
+    "routing.mode_off", "routing.mode_auto",
+    "routing.mode_manual", "routing.mode_fallback",
+])
+def test_key_routing_co_du_ba_ngon_ngu(key):
+    """Test KHOÁ: thiếu một bản dịch thì ``tr()`` rơi về tiếng Anh, lỗi lại tái diễn."""
+    for lang in ("en", "ja", "vi"):
+        assert i18n.STRINGS[key].get(lang), f"{key} thiếu {lang}"

theme/qss.py

@@ -183,10 +183,14 @@ QPushButton#navSettingsBtn {
     /* Padding stays at 0: the row lays its own icon and label out, so that
        the spacing does not change with the platform's button style. */
     padding: 0; text-align: left; border-radius: ${radius}px;
-    /* No side margin: Settings reads as one more row under Dashboard/Giám sát,
-       so its icon has to start on their x. A 6px margin put it at 14 — near
-       enough the middle of the collapsed 54px rail to look centred. */
-    margin: 2px 0px 6px 0px;
+    /* No margin at all. A vertical one here was doing the opposite of what it
+       read as: QVBoxLayout gave this button its geometry with the margin
+       ignored (nav_bottom's bottom edge and this button's top edge measured
+       the same y), while the PAINTER honoured it — so the only thing 10px/14px
+       actually did was inset the hover fill, leaving Settings with a visibly
+       shorter hover pill than the rows above. Spacing above/below the row is
+       nav_rail's, which pins this button to the rows' own height. */
+    margin: 0;
 }
 QPushButton#navSettingsBtn:hover { background: $nav_hover; color: $text; }
 QPushButton#navSettingsBtn:pressed { background: $active; }

theme/qss_controls.py

@@ -324,6 +324,17 @@ QLabel#welcomeCardTitle { color: $text; font-weight: 600; }
    nen dac cua rieng minh thay vi chi la mot dong chu. */
 QWidget#graphBusy { background: $overlay; border: 1px solid $border_strong; border-radius: ${radius}px; }
 QWidget#graphBusy QLabel { color: $text; font-weight: 600; }
+
+/* Lop phu ca cua so trong luc doi ngon ngu — cung ly do voi #graphBusy o tren:
+   viec chan chay DONG BO tren GUI thread. Nen mo chu khong dac: nguoi dung con
+   thay man hinh cu mo di, nen hieu la app dang lam viec chu khong phai da nhay
+   sang mot man hinh khac. */
+QWidget#busyOverlay { background: rgba(0, 0, 0, 0.45); }
+QWidget#busyOverlayPanel {
+    background: $overlay; border: 1px solid $border_strong;
+    border-radius: ${radius}px;
+}
+QWidget#busyOverlayPanel QLabel { color: $text; font-weight: 600; }
 QLabel#faint { color: $text_faint; }
 QLabel#warning { color: $warning; font-weight: 600; }
 QLabel#error { color: $danger; font-weight: 600; }

ui/co4e_tab.py

@@ -390,21 +390,35 @@ class Co4ETab(
 
     # ---- i18n -------------------------------------------------------------
     def _retranslate(self) -> None:
-        """Áp lại chữ theo ngôn ngữ đang chọn cho tiêu đề các mục và tooltip."""
-        for key in self._sections:
-            self._sync_section_arrow(key)
-        self.runs_more_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_runs_tab"))
-        self.wf_new_btn.setText(tr("co4e.new"))
-        self.wf_new_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_new_wf"))
+        """Áp lại chữ theo ngôn ngữ đang chọn cho tiêu đề các mục và tooltip.
+
+        Cột trái và trang Flow Status không có mặt ở đây: mỗi widget bên đó tự
+        ràng buộc khoá dịch của mình tại chỗ dựng (``i18n.bind_*``), nên panel
+        dùng ở đâu cũng đúng ngôn ngữ mà không cần ai nhớ hộ.
+        """
         self.runs_btn.setText(tr("co4e.runs_tab"))
         self.runs_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_runs_tab"))
-        self.runs_back_btn.setText(tr("co4e.back_to_flow"))
-        self.runs_back_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_back_to_flow"))
-        self.runs_title.setText(tr("co4e.running_flows"))
-        self.run_stop_btn.setText(tr("co4e.stop"))
-        self.run_rename_btn.setText(tr("co4e.rename_run"))
-        self.run_del_btn.setText(tr("co4e.delete_run"))
-        self.run_clear_btn.setText(tr("co4e.clear_done"))
+        # Flow toolbar.
+        self.name_edit.setToolTip(tr("co4e.tt_flow_name"))
+        self.add_step_btn.setText(tr("co4e.add"))
+        self.add_step_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_add_step"))
+        self.save_btn.setText(tr("co4e.save"))
+        self.save_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_save"))
+        self.save_tpl_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_save_template"))
+        self.mode_combo.setToolTip(tr("co4e.tt_mode"))
+        # By position, from the same source the items were built from: the mode
+        # string in each item's data is persisted, so it must survive a
+        # translation untouched.
+        for i, mode in enumerate(co4e.RUN_MODES):
+            self.mode_combo.setItemText(i, tr(f"co4e.mode.{mode}"))
+        self.run_btn.setToolTip(tr("co4e.tt_run"))
+        # Not a plain tr(): this button reads "Dừng" while THIS flow is running.
+        self._update_run_btn()
+        # Step-config panel header. The toggle's tooltip names the action it
+        # would perform, which depends on which way the panel is folded.
+        self.config_title.setText(tr("co4e.config_title"))
+        self.config_toggle_btn.setToolTip(tr(
+            "co4e.tt_expand_config" if self._config_collapsed else "co4e.tt_collapse_config"))
         self._refresh_ws_folder_btn()
         self.runs_table.setHorizontalHeaderLabels([
             tr("co4e.runs_col_flow"), tr("co4e.runs_col_status"), tr("co4e.runs_col_steps"),

ui/connectors_panel.py

@@ -19,7 +19,7 @@ from PySide6.QtWidgets import (
 
 from ..core.ext_connectors import CATEGORIES as EXT_CATEGORIES
 from ..core.worker import AgentWorker
-from ..i18n import on_language_changed, tr
+from ..i18n import bind_text, on_language_changed, tr
 from ..state import AppContext
 from .ext_connector_dialog import ExtConnectorEditDialog
 from .icons import icon
@@ -160,7 +160,7 @@ class ConnectorsPanel(QWidget):
         self.connect_external_sw.toggled.connect(self._on_connect_external_toggled)
         lay.addWidget(self.connect_external_sw)
 
-        hint = QLabel(tr("settings.ext_hint"))
+        hint = bind_text(QLabel(), "settings.ext_hint")
         hint.setObjectName("hint")
         hint.setWordWrap(True)
         lay.addWidget(hint)

ui/cowork_tab.py

@@ -99,6 +99,10 @@ class CoworkTab(ChatPanel):
 
     def _retranslate(self) -> None:
         """Áp lại chữ theo ngôn ngữ đang chọn cho tiêu đề và các nút trên thanh công cụ."""
+        # ChatPanel dựng phần chrome dùng chung (nhãn Agent, nút Nén, tiêu đề ba
+        # bảng tệp) nhưng KHÔNG tự đăng ký dịch lại — lớp con là chỗ duy nhất có
+        # đăng ký, nên bỏ dòng này là toàn bộ phần đó đứng ở ngôn ngữ lúc dựng.
+        self._retranslate_base()
         self.refresh_title()
         self.skills_btn.setText(tr("cowork.skills_btn"))
         self.skills_btn.setToolTip(tr("cowork.skills_tooltip"))

ui/routing_toggle.py

@@ -23,7 +23,7 @@ from PySide6.QtWidgets import (
     QWidget,
 )
 
-from ..i18n import tr
+from ..i18n import on_language_changed, tr
 
 
 class RoutingToggle(QWidget):
@@ -71,6 +71,11 @@ class RoutingToggle(QWidget):
         self._label.setObjectName("hint")
         self._combo = QComboBox()
         self._combo.setToolTip(tr("routing.toggle_tooltip"))
+        # Mode names differ in length per language ("Thủ công" is wider than
+        # "手動"), and a combo only re-measures itself under this policy — without
+        # it the width stays frozen at the language the widget was built in and
+        # the longer translation is cut off.
+        self._combo.setSizeAdjustPolicy(QComboBox.AdjustToContents)
         # (data value, i18n key) — data is the persisted mode string. Order is
         # least-to-most autonomous, with Fallback (R03-T03) last because it is
         # the "only when something breaks" mode rather than a stronger Auto.
@@ -88,6 +93,11 @@ class RoutingToggle(QWidget):
         self._combo.currentIndexChanged.connect(self._on_changed)
         lay.addWidget(self._label)
         lay.addWidget(self._combo)
+        # Registered HERE, not by the four surfaces that embed this widget
+        # (Cowork, Co4E, AI-Edit): every one of them had forgotten to, so the
+        # control stayed frozen in the language it was built in. Owning it here
+        # means no future embedder can forget either.
+        on_language_changed(self.retranslate)
 
     def current_mode(self) -> str:
         """Chế độ định tuyến đang chọn; 'off' nếu chưa đặt."""
@@ -149,6 +159,7 @@ class AutoRunToggle(QWidget):
         self.refresh()
         self._chk.toggled.connect(self._on_toggled)
         lay.addWidget(self._chk)
+        on_language_changed(self.retranslate)   # same reason as RoutingToggle
 
     def refresh(self) -> None:
         """Đọc lại trạng thái tự chạy của project đang mở lên ô đánh dấu."""